सार्वजनिक प्रशासन: अवधारणा, क्षेत्र र सिद्धान्त | Public Administration: Concept, Scope and Principles

October 11, 2026 · Updated October 14, 2026

सार्वजनिक प्रशासन लोकसेवा नोट्स – लोकसेवा आयोगको शाखा अधिकृत, नायब सुब्बा र खरिदार परीक्षाको प्रशासनसम्बन्धी पत्रको मूल आधार सार्वजनिक प्रशासन हो। यसको परिभाषा, प्रकृति, क्षेत्र, सिद्धान्त र नेपालको प्रशासनिक विकासबाट वस्तुगत र विषयगत दुवै प्रश्न लगभग हरेक वर्ष सोधिन्छन्। यस नोट्समा अवधारणा, विकासक्रम, POSDCORB, प्रमुख सिद्धान्त, नयाँ प्रवृत्ति, नेपालको सन्दर्भ र नमुना प्रश्न एकै ठाउँमा समेटिएका छन्। माथि नेपालीमा र तल English मा पढ्नुहोस्।

सार्वजनिक प्रशासन: लोकसेवा तयारीका लागि सम्पूर्ण नोट्स (नेपाली)

१. सार्वजनिक प्रशासन भनेको के हो?

“प्रशासन” शब्द ल्याटिन शब्द “ad” र “ministrare” बाट बनेको हो, जसको अर्थ सेवा गर्नु वा व्यवस्थापन गर्नु हो। सार्वजनिक प्रशासन भन्नाले सरकारका नीति, कानून र कार्यक्रमलाई कार्यान्वयन गर्ने सरकारी संयन्त्र र त्यसको क्रियाकलाप बुझिन्छ। यो “कार्यमा रहेको सरकार” (Government in Action) हो।

प्रमुख विद्वानका परिभाषा:

वुड्रो विल्सन: सार्वजनिक प्रशासन कानूनको विस्तृत र व्यवस्थित कार्यान्वयन हो।
एल. डी. ह्वाइट: सार्वजनिक नीति पूरा गर्ने वा कार्यान्वयन गर्ने सबै क्रियाकलाप सार्वजनिक प्रशासन हो।
लुथर गुलिक: प्रशासन भनेको तोकिएका उद्देश्य पूरा गर्नु हो।
डिमक: प्रशासनले सरकार के गर्छ र कसरी गर्छ भन्ने विषयको अध्ययन गर्छ।

२. सार्वजनिक प्रशासनको प्रकृति

सार्वजनिक प्रशासनको प्रकृतिबारे दुई मुख्य दृष्टिकोण छन्:

दृष्टिकोण	मान्यता	समर्थक
एकीकृत दृष्टिकोण (Integral View)	प्रशासनमा उच्च तहदेखि तल्लो तहसम्मका सबै कर्मचारीका व्यवस्थापकीय, प्राविधिक र कार्यालयीय सबै काम पर्छन्	एल. डी. ह्वाइट, डिमक
व्यवस्थापकीय दृष्टिकोण (Managerial View)	प्रशासनमा योजना, सङ्गठन, निर्देशन र नियन्त्रणजस्ता व्यवस्थापकीय काम मात्र पर्छन्	लुथर गुलिक, साइमन, स्मिथबर्ग

सार्वजनिक प्रशासन विज्ञान हो कि कला भन्ने बहस पनि छ। व्यवस्थित ज्ञान र सिद्धान्त भएकोले यो सामाजिक विज्ञान हो भने व्यवहारमा सीप, अनुभव र विवेक चाहिने भएकोले कला पनि हो।

३. सार्वजनिक प्रशासनको विकासक्रम

चरण	अवधि	मुख्य विशेषता
राजनीति-प्रशासन द्विभाजन	सन् १८८७–१९२६	वुड्रो विल्सनको लेख “The Study of Administration” (१८८७); राजनीति र प्रशासन अलग
प्रशासनका सिद्धान्त	सन् १९२७–१९३७	सर्वव्यापी सिद्धान्तको खोजी; गुलिक र उर्विकको POSDCORB (१९३७)
चुनौतीको चरण	सन् १९३८–१९४७	मानव सम्बन्ध दृष्टिकोण; हर्बर्ट साइमनले सिद्धान्तलाई “उखान” भनी आलोचना
पहिचानको सङ्कट	सन् १९४८–१९७०	राजनीतिशास्त्र र व्यवस्थापनबीच पहिचानको खोजी
नयाँ सार्वजनिक प्रशासन	सन् १९६८ पछि	मिन्नोब्रुक सम्मेलन; सामाजिक न्याय, समता र मूल्य
नयाँ सार्वजनिक व्यवस्थापन	सन् १९८० पछि	बजारमुखी, दक्षता, निजीकरण र नतिजामुखी व्यवस्थापन
नयाँ सार्वजनिक सेवा र शासन	सन् २००० पछि	नागरिक केन्द्रित सेवा, सुशासन र सहशासन

४. सार्वजनिक प्रशासनको क्षेत्र

लुथर गुलिक र लिन्डल उर्विकले सन् १९३७ मा प्रशासनको क्षेत्रलाई POSDCORB का रूपमा प्रस्तुत गरे:

अक्षर	काम	अर्थ
P	Planning (योजना)	के गर्ने र कसरी गर्ने भन्ने निर्धारण
O	Organizing (सङ्गठन)	अधिकार र कामको औपचारिक संरचना
S	Staffing (कर्मचारी व्यवस्था)	भर्ना, तालिम र सेवाका सर्त
D	Directing (निर्देशन)	निर्णय गरी आदेश र निर्देशन दिने
CO	Coordinating (समन्वय)	विभिन्न काम र इकाइबीच तालमेल
R	Reporting (प्रतिवेदन)	माथिल्लो निकायलाई जानकारी दिने
B	Budgeting (बजेट)	वित्तीय योजना, लेखा र नियन्त्रण

POSDCORB लाई प्रविधि र प्रक्रियामा मात्र केन्द्रित भएको भनी आलोचना गरिन्छ, किनकि यसले प्रशासनको विषयवस्तु (शिक्षा, स्वास्थ्य, सुरक्षा आदि) लाई समेट्दैन। त्यसैले आधुनिक दृष्टिकोणमा क्षेत्रलाई POSDCORB, विषयवस्तुगत क्षेत्र र नीति निर्माणसमेतको व्यापक रूपमा बुझिन्छ।

५. सार्वजनिक र निजी प्रशासनबीच फरक

आधार	सार्वजनिक प्रशासन	निजी प्रशासन
उद्देश्य	जनकल्याण र सेवा	नाफा
जवाफदेहिता	जनता, संसद् र कानूनप्रति	मालिक र सेयरधनीप्रति
कानूनी बन्धन	बढी नियम र प्रक्रियामा आबद्ध	तुलनात्मक रूपमा लचिलो
एकाधिकार	धेरै सेवामा एकाधिकार	बजार प्रतिस्पर्धा
व्यवहार	सबैलाई समान व्यवहार	ग्राहक अनुसार फरक व्यवहार सम्भव
क्षेत्र	व्यापक र राष्ट्रिय	सीमित

६. सार्वजनिक प्रशासनका प्रमुख सिद्धान्त

पदसोपान (Hierarchy): माथिदेखि तलसम्म अधिकार र जिम्मेवारीको क्रमबद्ध संरचना।
आदेशको एकता (Unity of Command): एक कर्मचारीले एक जना मात्र हाकिमबाट आदेश पाउनुपर्ने।
नियन्त्रणको क्षेत्र (Span of Control): एक हाकिमले प्रभावकारी रूपमा नियन्त्रण गर्न सक्ने मातहतको संख्या।
प्रत्यायोजन (Delegation): अधिकार तल्लो तहमा सुम्पने, तर अन्तिम जिम्मेवारी नसुम्पिने।
केन्द्रीकरण र विकेन्द्रीकरण: निर्णय अधिकार कहाँ रहने भन्ने सन्तुलन।
विशेषज्ञता र कार्य विभाजन: कामलाई विशिष्ट भागमा बाँड्ने।
समन्वय: सबै इकाइको प्रयास साझा उद्देश्यतर्फ।
जवाफदेहिता र पारदर्शिता: लोकतान्त्रिक प्रशासनको आधार।
तटस्थता र योग्यता प्रणाली: राजनीतिक रूपमा तटस्थ र योग्यताका आधारमा भर्ना हुने स्थायी प्रशासन।

७. प्रमुख विचारक र योगदान

विचारक	योगदान
वुड्रो विल्सन	सार्वजनिक प्रशासनको पिता; राजनीति-प्रशासन द्विभाजन
म्याक्स वेबर	नोकरशाहीको आदर्श मोडेल (Ideal Type Bureaucracy)
एफ. डब्लु. टेलर	वैज्ञानिक व्यवस्थापन; वैज्ञानिक व्यवस्थापनका पिता
हेनरी फेयोल	व्यवस्थापनका १४ सिद्धान्त
गुलिक र उर्विक	POSDCORB
एल्टन मेयो	मानव सम्बन्ध सिद्धान्त; हथर्न प्रयोग
हर्बर्ट साइमन	निर्णय निर्माण र व्यवहारवादी दृष्टिकोण
ओसबोर्न र गेब्लर	सरकारको पुनर्अन्वेषण (Reinventing Government, १९९२)

७ (क). म्याक्स वेबरको नोकरशाहीका विशेषता

स्पष्ट पदसोपान र अधिकारको क्रमबद्ध संरचना।
लिखित नियम र कार्यविधिअनुसार काम।
कार्य विभाजन र विशेषज्ञता।
व्यक्तिगत भावनाभन्दा माथि रहेर निर्वैयक्तिक व्यवहार।
योग्यतामा आधारित भर्ना र बढुवा।
लिखित अभिलेख र फाइल प्रणाली।
पद र पदाधिकारीको व्यक्तिगत सम्पत्तिबीच स्पष्ट भिन्नता।

वेबरको नोकरशाहीले प्रशासनमा स्थायित्व, निष्पक्षता र पूर्वानुमान दिन्छ, तर अत्यधिक नियम केन्द्रित हुँदा ढिलासुस्ती, रातो फित्ता (Red Tape) र लचिलोपनको अभाव निम्तिन सक्छ।

८. सार्वजनिक प्रशासनका नयाँ प्रवृत्ति

नयाँ सार्वजनिक व्यवस्थापन (NPM): दक्षता, नतिजा, प्रतिस्पर्धा, करार र निजीकरण।
नयाँ सार्वजनिक सेवा (NPS): नागरिकलाई ग्राहक होइन, नागरिकको रूपमा सेवा।
विद्युतीय शासन (e-Governance): सूचना प्रविधिमार्फत सेवा प्रवाह।
सार्वजनिक-निजी साझेदारी (PPP).
सहशासन र सञ्जाल शासन: सरकार, बजार र नागरिक समाजको सहकार्य।
कार्यसम्पादनमा आधारित व्यवस्थापन र नतिजामुखी अनुगमन।

९. नेपालमा सार्वजनिक प्रशासनको विकास

पृथ्वीनारायण शाहको दिव्य उपदेश: प्रशासन, न्याय र अर्थतन्त्रबारे मार्गदर्शन।
राणा शासन (वि.सं. १९०३–२००७): केन्द्रीकृत, पारिवारिक र पजनी प्रणालीमा आधारित प्रशासन; मुलुकी ऐन, १९१० जारी।
वि.सं. २००८: लोकसेवा आयोगको स्थापना (२००८ असार १)।
वि.सं. २००९: बुच कमिसन (Buch Commission) गठन, नेपालको पहिलो प्रशासन सुधार आयोग।
निजामती सेवा ऐन, २०१३: निजामती सेवाको पहिलो कानून।
प्रशासन सुधार आयोग, २०४८: प्रजातन्त्र पुनःस्थापनापछि गिरिजाप्रसाद कोइरालाको अध्यक्षतामा गठित।
निजामती सेवा ऐन, २०४९ र नियमावली, २०५०: हालको मुख्य निजामती सेवा कानून।
सुशासन (व्यवस्थापन तथा सञ्चालन) ऐन, २०६४.
संविधान, २०७२: संघ, प्रदेश र स्थानीय तहमा प्रशासनको पुनर्संरचना; प्रदेश लोकसेवा आयोगको व्यवस्था।

१०. नेपालको सार्वजनिक प्रशासनका चुनौती

राजनीतिक हस्तक्षेप र कर्मचारी ट्रेड युनियनको राजनीतीकरण।
ढिलासुस्ती, झन्झटिलो प्रक्रिया र नियम केन्द्रित कार्यशैली।
भ्रष्टाचार र नैतिकतामा ह्रास।
संघीयताअनुसार कर्मचारी व्यवस्थापन र समायोजनका समस्या।
कार्यसम्पादन मूल्याङ्कन वस्तुनिष्ठ नहुनु।
प्रविधिको सीमित प्रयोग र क्षमता अभाव।

११. सुधारका उपाय

प्रशासनलाई व्यावसायिक, तटस्थ र नागरिकमुखी बनाउने।
कार्यसम्पादन करार र नतिजामा आधारित मूल्याङ्कन।
विद्युतीय शासन र एकद्वार सेवा प्रणाली।
सङ्घीय निजामती सेवा ऐन र प्रदेश सेवा कानूनको प्रभावकारी कार्यान्वयन।
निरन्तर तालिम र क्षमता विकास।
आचरण, सदाचार र जवाफदेहिता प्रणाली सुदृढ।

निष्कर्ष

सार्वजनिक प्रशासन राज्य र नागरिकबीचको पुल हो। नीति जति राम्रो भए पनि त्यसको सफलता प्रशासनको क्षमता, इमानदारी र सेवाभावमा निर्भर हुन्छ। परम्परागत नियम केन्द्रित प्रशासनबाट नतिजा र नागरिक केन्द्रित प्रशासनतर्फ रूपान्तरण आजको आवश्यकता हो। यो सार्वजनिक प्रशासन लोकसेवा नोट्स दोहोर्‍याएर पढ्नुहोस् र तलका नमुना प्रश्नमा अभ्यास गर्नुहोस्।

Public Administration: Complete Loksewa Notes (English)

Public administration is the foundation of the administration paper in Nepal’s Public Service Commission exams for Section Officer, Nayab Subba and Kharidar. Its definition, nature, scope, principles and Nepal’s administrative history are asked almost every year in both objective and subjective form. These public administration notes for Loksewa cover the concept, evolution, POSDCORB, key principles, new trends, the Nepali context and practice questions.

1. What is public administration?

The word “administration” comes from the Latin “ad” and “ministrare”, meaning to serve or to manage. Public administration is the government machinery, and its activity, that implements the government’s policies, laws and programmes. It is often called “government in action”.

Classic definitions:

Woodrow Wilson: public administration is the detailed and systematic execution of public law.
L. D. White: it consists of all operations aimed at fulfilling or enforcing public policy.
Luther Gulick: administration is about getting things done to accomplish defined objectives.
Dimock: administration studies what government does and how it does it.

2. Nature of public administration

View	Assumption	Proponents
Integral view	All activities of all employees, from top to bottom, whether managerial, technical or clerical	L. D. White, Dimock
Managerial view	Only managerial activities such as planning, organising, directing and controlling	Luther Gulick, Simon, Smithburg

There is also debate on whether public administration is a science or an art. It is a social science because it has systematic knowledge and principles, and an art because practice requires skill, experience and judgement.

3. Evolution of the discipline

Stage	Period	Main feature
Politics–administration dichotomy	1887–1926	Wilson’s essay “The Study of Administration” (1887); politics and administration separate
Principles of administration	1927–1937	Search for universal principles; Gulick and Urwick’s POSDCORB (1937)
Era of challenge	1938–1947	Human relations approach; Herbert Simon called the principles “proverbs”
Identity crisis	1948–1970	Search for identity between political science and management
New Public Administration	From 1968	Minnowbrook Conference; social equity and values
New Public Management	From the 1980s	Market orientation, efficiency, privatisation and results
New Public Service and governance	From 2000	Citizen-centred service, good governance and co-governance

4. Scope: POSDCORB

Luther Gulick and Lyndall Urwick summed up the scope of administration in 1937 as POSDCORB:

Letter	Function	Meaning
P	Planning	Deciding what to do and how
O	Organizing	Formal structure of authority and work
S	Staffing	Recruitment, training and conditions of service
D	Directing	Making decisions and issuing orders
CO	Coordinating	Linking the parts of the work
R	Reporting	Keeping superiors informed
B	Budgeting	Financial planning, accounting and control

POSDCORB is criticised for focusing only on techniques and ignoring the substance of administration, such as education, health and security. Modern views therefore treat the scope as POSDCORB plus subject-matter areas and policy making.

5. Public versus private administration

Basis	Public administration	Private administration
Goal	Public welfare and service	Profit
Accountability	To the people, parliament and law	To owners and shareholders
Legal constraints	Bound by many rules and procedures	Relatively flexible
Monopoly	Monopoly in many services	Market competition
Treatment	Equal treatment for all	Can differ by customer
Scope	Broad and national	Limited

6. Key principles

Hierarchy: a graded chain of authority and responsibility.
Unity of command: each employee takes orders from one superior.
Span of control: the number of subordinates a manager can supervise effectively.
Delegation: authority is passed down, but ultimate responsibility is not.
Centralisation and decentralisation: balancing where decisions are made.
Specialisation and division of work.
Coordination of all units towards common goals.
Accountability and transparency as the basis of democratic administration.
Neutrality and the merit system: a permanent, politically neutral service recruited on merit.

7. Major thinkers

Thinker	Contribution
Woodrow Wilson	Father of public administration; politics–administration dichotomy
Max Weber	Ideal-type bureaucracy
F. W. Taylor	Scientific management
Henri Fayol	Fourteen principles of management
Gulick and Urwick	POSDCORB
Elton Mayo	Human relations theory; Hawthorne experiments
Herbert Simon	Decision making and the behavioural approach
Osborne and Gaebler	Reinventing Government (1992)

7 (a). Features of Weber’s bureaucracy

A clear hierarchy of offices and authority.
Work governed by written rules and procedures.
Division of labour and specialisation.
Impersonal conduct, free of personal feelings.
Recruitment and promotion based on merit.
Written records and a file system.
Separation of the office from the official’s private property.

Weberian bureaucracy brings stability, impartiality and predictability, but when it becomes too rule-bound it can lead to delay, red tape and rigidity.

8. New trends

New Public Management (NPM): efficiency, results, competition, contracting and privatisation.
New Public Service (NPS): serving citizens as citizens, not just customers.
E-governance: service delivery through information technology.
Public–private partnership (PPP).
Co-governance and network governance: government, market and civil society working together.
Performance-based management and results-based monitoring.

9. Public administration in Nepal

Prithvi Narayan Shah’s Dibya Upadesh: guidance on administration, justice and the economy.
Rana period (1903–2007 BS): centralised, family-based administration under the annual pajani system; the Muluki Ain of 1910 BS issued.
2008 BS: the Public Service Commission established (1 Asar 2008).
2009 BS: the Buch Commission, Nepal’s first administrative reform commission.
Civil Service Act, 2013 BS: the first civil service law.
Administrative Reform Commission, 2048 BS: formed after the restoration of democracy, chaired by Girija Prasad Koirala.
Civil Service Act, 2049 and Regulations, 2050: the current main civil service law.
Good Governance (Management and Operation) Act, 2064.
Constitution of 2072 BS: administration restructured across three tiers, with provincial public service commissions.

10. Challenges in Nepal

Political interference and politicised staff unions.
Delays, cumbersome procedures and a rule-bound culture.
Corruption and declining ethics.
Staff management and adjustment problems under federalism.
Non-objective performance appraisal.
Limited use of technology and capacity gaps.

11. Way forward

Make the administration professional, neutral and citizen-focused.
Use performance contracts and results-based appraisal.
Expand e-governance and one-door service.
Implement federal and provincial civil service laws effectively.
Provide continuous training and capacity building.
Strengthen codes of conduct, integrity and accountability.

Conclusion

Public administration is the bridge between the state and its citizens. However good a policy is, its success depends on the capacity, honesty and service spirit of the administration. Moving from rule-bound administration to a results-driven, citizen-centred one is today’s need. Revise these public administration Loksewa notes and practise with the questions below.

लोकसेवा शैलीका नमुना प्रश्न | PSC-Style Model Questions

खण्ड क: वस्तुगत प्रश्न (Objective)

सार्वजनिक प्रशासनका पिता कसलाई मानिन्छ? / Who is the father of public administration?
(क) म्याक्स वेबर (ख) वुड्रो विल्सन (ग) हेनरी फेयोल (घ) एफ. डब्लु. टेलर
उत्तर: (ख) वुड्रो विल्सन
“The Study of Administration” लेख कहिले प्रकाशित भयो? / When was “The Study of Administration” published?
(क) १८७७ (ख) १८८७ (ग) १९११ (घ) १९३७
उत्तर: (ख) १८८७
POSDCORB का प्रतिपादक को हुन्? / Who coined POSDCORB?
(क) टेलर र फेयोल (ख) गुलिक र उर्विक (ग) साइमन र मेयो (घ) ओसबोर्न र गेब्लर
उत्तर: (ख) गुलिक र उर्विक
POSDCORB मा “S” ले के जनाउँछ? / What does “S” stand for in POSDCORB?
(क) Supervision (ख) Staffing (ग) Scheduling (घ) Structuring
उत्तर: (ख) Staffing
नोकरशाहीको आदर्श मोडेल कसले प्रस्तुत गरे? / Who proposed the ideal-type bureaucracy?
(क) म्याक्स वेबर (ख) एल्टन मेयो (ग) हर्बर्ट साइमन (घ) एल. डी. ह्वाइट
उत्तर: (क) म्याक्स वेबर
हथर्न प्रयोगसँग कुन विचारक जोडिन्छन्? / The Hawthorne experiments are linked to?
(क) टेलर (ख) फेयोल (ग) एल्टन मेयो (घ) गुलिक
उत्तर: (ग) एल्टन मेयो
हेनरी फेयोलले व्यवस्थापनका कति सिद्धान्त दिएका छन्? / How many principles of management did Fayol give?
(क) १० (ख) १२ (ग) १४ (घ) १६
उत्तर: (ग) १४
नेपालमा लोकसेवा आयोग कहिले स्थापना भयो? / When was Nepal’s PSC established?
(क) २००७ (ख) २००८ (ग) २०१३ (घ) २०४७
उत्तर: (ख) २००८
नेपालको पहिलो प्रशासन सुधार आयोग कुन हो? / Nepal’s first administrative reform commission?
(क) बुच कमिसन (ख) गिरिजा आयोग (ग) मल्लिक आयोग (घ) शाही आयोग
उत्तर: (क) बुच कमिसन
एक कर्मचारीले एक जना मात्र हाकिमबाट आदेश पाउनुपर्ने सिद्धान्त कुन हो? / Which principle says one employee should have one boss?
(क) पदसोपान (ख) नियन्त्रणको क्षेत्र (ग) आदेशको एकता (घ) प्रत्यायोजन
उत्तर: (ग) आदेशको एकता

खण्ड ख: विषयगत प्रश्न (Subjective)

सार्वजनिक प्रशासनको परिभाषा दिई यसको प्रकृति स्पष्ट पार्नुहोस्। (५ अङ्क) / Define public administration and explain its nature.
सार्वजनिक र निजी प्रशासनबीचको फरक छुट्याउनुहोस्। (५ अङ्क) / Distinguish between public and private administration.
POSDCORB को व्याख्या गर्दै सार्वजनिक प्रशासनको क्षेत्रबारे चर्चा गर्नुहोस्। (१० अङ्क) / Explain POSDCORB and discuss the scope of public administration.
सार्वजनिक प्रशासनको विकासक्रम र नयाँ प्रवृत्तिहरूको विश्लेषण गर्नुहोस्। (१० अङ्क) / Analyse the evolution and new trends of public administration.
नेपालको सार्वजनिक प्रशासनका प्रमुख समस्या र सुधारका उपायहरू सुझाउनुहोस्। (१० अङ्क) / Identify the main problems of Nepal’s public administration and suggest reforms.

उत्तर लेख्ने तरिका: विद्वानका परिभाषाबाट सुरु गर्नुहोस्, सिद्धान्त र विचारकको नाम उल्लेख गर्नुहोस्, तालिका वा बुँदामा तुलना गर्नुहोस् र नेपालको सन्दर्भ जोडेर निष्कर्ष दिनुहोस्।

बारम्बार सोधिने प्रश्न | FAQ

सार्वजनिक प्रशासनलाई “कार्यमा रहेको सरकार” किन भनिन्छ? / Why is public administration called “government in action”?
किनकि सरकारका नीति र कानून प्रशासनमार्फत नै व्यवहारमा लागू हुन्छन्। / Because government policies and laws are put into practice through administration.

POSDCORB कहिले प्रस्तुत गरियो? / When was POSDCORB introduced?
सन् १९३७ मा। / In 1937.

नेपालको हालको मुख्य निजामती सेवा कानून कुन हो? / What is Nepal’s current main civil service law?
निजामती सेवा ऐन, २०४९ र नियमावली, २०५०। / The Civil Service Act, 2049 and Regulations, 2050.

नयाँ सार्वजनिक व्यवस्थापनको मुख्य जोड केमा छ? / What does New Public Management emphasise?
दक्षता, नतिजा, प्रतिस्पर्धा र बजारमुखी व्यवस्थापनमा। / Efficiency, results, competition and market-style management.

यो विषय लोकसेवाको कुन पत्रमा आउँछ? / Which Loksewa paper covers this topic?
सार्वजनिक प्रशासन र व्यवस्थापनसम्बन्धी पत्रमा। नवीनतम पाठ्यक्रम लोकसेवा आयोगको आधिकारिक वेबसाइट मा हेर्नुहोस्। / In public administration and management papers; check the latest syllabus on the PSC website.