नमस्ते · Hello

योगः कर्मसु कौशलम्।

काममा कुशलता नै योग हो। (गीता २.५०)

Excellence in action is yoga. (Gita 2.50)

…

हिरागाना: दाकुतेन, हान्दाकुतेन, योओन र सानो つ

Japanese Language – JLPT N5/N4, NAT, J-CERT निःशुल्क कोर्स · करिब ४ मिनेट पढाइ · पूरा पाठ्यक्रम

सिक्ने लक्ष्य

  • दाकुतेन (゛) र हान्दाकुतेन (゜) थपेर बन्ने २५ ध्वनि पढ्न र लेख्न सक्ने।
  • सानो ゃ ゅ ょ जोडेर बन्ने योओन (きゃ, しゅ, ちょ) सही उच्चारण गर्ने।
  • सानो っ ले दोब्बर व्यञ्जन र छोटो रोकाइ कसरी बनाउँछ बुझ्ने।
  • ठूलो र सानो अक्षरको फरकले अर्थ नै बदलिने शब्द चिन्ने।

मुख्य व्याख्या

आधारभूत ४६ अक्षर सिकिसकेपछि अब तिनैमा सानो चिन्ह थपेर वा सानो अक्षर जोडेर नयाँ ध्वनि बनाउने तरिका सिक्ने बेला हो। यहाँ कुनै नयाँ आकार घोक्नु पर्दैन; नियम बुझे पुग्छ।

दाकुतेन (゛): आवाज “भारी” बनाउने दुई साना धर्का

अक्षरको माथि-दायाँ कुनामा दुई साना धर्का (゛) थप्दा व्यञ्जन घोष (voiced) हुन्छ: k → g, s → z, t → d, h → b। नेपालीमा “क” बाट “ग”, “त” बाट “द” भएजस्तै।

आधारaiueo
か → gが gaぎ giぐ guげ geご go
さ → zざ zaじ jiず zuぜ zeぞ zo
た → dだ daぢ jiづ zuで deど do
は → bば baび biぶ buべ beぼ bo
じ र ぢ दुवैको उच्चारण “ji”, र ず र づ दुवैको “zu” हो। साधारण शब्दमा प्रायः じ र ず नै लेखिन्छ। ぢ र づ थोरै शब्दमा मात्र आउँछन्, जस्तै つづく (tsuzuku, जारी रहनु) र はなぢ (hanaji, नाकबाट रगत आउनु)।

हान्दाकुतेन (゜): p ध्वनिका लागि सानो गोलो

हान्दाकुतेन केवल は-पङ्क्तिमा लाग्छ। सानो गोलो (゜) थप्दा h → p हुन्छ।

は-पङ्क्तिぱ paぴ piぷ puぺ peぽ po
उदाहरणぱん (pan) — पाउरोटीえんぴつ (enpitsu) — सिसाकलमてんぷら (tenpura) — तारेको खानाぺこぺこ (pekopeko) — असाध्यै भोकさんぽ (sanpo) — घुम्न निस्कनु

सम्झने तरिका: は-पङ्क्तिमा तीनवटा रूप छन्: は (ha), ば (ba), ぱ (pa)। दुई धर्का = b, गोलो = p।

योओन: सानो ゃ ゅ ょ जोडेर बन्ने मिश्रित ध्वनि

い-स्तम्भका अक्षर (き, し, ち, に, ひ, み, り र तिनका दाकुतेन रूप) पछाडि आधा आकारको ゃ, ゅ वा ょ राख्दा दुई अक्षर मिलेर एउटै ताल बन्छ। नेपालीमा “क्य” जस्तो संयुक्त ध्वनि जस्तै।

आधार+ ゃ+ ゅ+ ょ
ききゃ kyaきゅ kyuきょ kyo
ししゃ shaしゅ shuしょ sho
ちちゃ chaちゅ chuちょ cho
ににゃ nyaにゅ nyuにょ nyo
ひひゃ hyaひゅ hyuひょ hyo
みみゃ myaみゅ myuみょ myo
りりゃ ryaりゅ ryuりょ ryo
ぎぎゃ gyaぎゅ gyuぎょ gyo
じじゃ jaじゅ juじょ jo
びびゃ byaびゅ byuびょ byo
ぴぴゃ pyaぴゅ pyuぴょ pyo

ध्यान दिनुहोस्: しゃ लाई “sya” होइन “sha”, ちゃ लाई “cha”, じゃ लाई “ja” लेखिन्छ।

आकारको फरकले अर्थ बदलिन्छ। びよういん (biyouin) = ब्युटी पार्लर, तर びょういん (byouin) = अस्पताल। पहिलोमा よ ठूलो छ र छुट्टै ताल हो; दोस्रोमा ょ सानो छ र び सँग मिसिन्छ।

सानो っ: दोब्बर व्यञ्जन र छोटो रोकाइ

सानो っ (सोकुओन) को आफ्नो ध्वनि हुँदैन। यसले पछाडि आउने व्यञ्जनलाई दोब्बर बनाउँछ र एक तालको छोटो रोकाइ दिन्छ। नेपालीमा “पक्का” वा “सत्ता” भन्दा बीचमा अड्किएजस्तै।

  • きて (kite) — आऊ / आएर
  • きって (kitte) — हुलाक टिकट
  • がっこう (gakkou) — विद्यालय
  • ざっし (zasshi) — पत्रिका
  • いっぱい (ippai) — भरिएको / धेरै

रोमाजीमा पछाडिको व्यञ्जन दोहोर्याइन्छ: っか = kka, っさ = ssa, っぱ = ppa। तर っち लाई “tchi” लेखिन्छ, जस्तै まっちゃ (matcha, हरियो चिया)।

ताली बजाएर ताल गन्नुहोस्: きって = き・っ・て = तीन ताली, きて = दुई ताली। っ को ठाउँमा एक ताली मौन रहन्छ।

हिरागानामा लामो स्वर

योओनसँगै धेरै शब्दमा लामो स्वर पनि आउँछ। हिरागानामा स्वर लामो बनाउन अर्को स्वर अक्षर थपिन्छ: おかあさん (okaasan, आमा), おにいさん (oniisan, दाजु)। o-ध्वनि लामो बनाउन प्रायः う थपिन्छ: きょう (kyou, आज), べんきょう (benkyou, पढाइ)। यहाँ ou लाई “ओओ” जस्तो लामो “ओ” भनिन्छ।

चरणबद्ध पढ्ने अभ्यास

नयाँ शब्द देख्दा सिधै पूरा शब्द पढ्न खोज्नुभन्दा यी तीन चरण अपनाउनुहोस्। पहिलो, सानो अक्षर (ゃ ゅ ょ っ) कहाँ छ खोज्नुहोस् र त्यसलाई अघिल्लो अक्षरसँग घेरा लगाएर एउटै एकाइ मान्नुहोस्। दोस्रो, ゛ र ゜ भएका अक्षर चिनेर तिनको व्यञ्जन बदल्नुहोस्। तेस्रो, ताली बजाउँदै ताल गन्दै पूरा शब्द भन्नुहोस्।

उदाहरणका लागि しゅっぱつ (shuppatsu, प्रस्थान): しゅ एक एकाइ, っ ले पछाडिको p दोब्बर बनाउँछ, ぱ मा हान्दाकुतेन छ, つ ठूलो छ त्यसैले tsu। जम्मा ताल: しゅ・っ・ぱ・つ = चार। यसरी सुरुमा बिस्तारै विश्लेषण गर्ने बानीले केही हप्तामै पढाइ आफैँ छिटो हुन्छ।

महत्वपूर्ण परिभाषा

  • दाकुतेन (濁点, ゛): k, s, t, h पङ्क्तिलाई g, z, d, b बनाउने दुई धर्का।
  • हान्दाकुतेन (半濁点, ゜): は-पङ्क्तिलाई p बनाउने सानो गोलो।
  • योओन (拗音): い-स्तम्भको अक्षर + सानो ゃ/ゅ/ょ बाट बन्ने एक तालको मिश्रित ध्वनि।
  • सोकुओन (促音, っ): पछाडिको व्यञ्जन दोब्बर बनाउने सानो つ; यसले एक ताल लिन्छ।

उदाहरण

तलका शब्द पढ्दा कुन नियम लागेको छ भनेर पनि छुट्याउनुहोस्।

शब्दरोमाजीअर्थनियम
かぜkazeहावा / रुघादाकुतेन (ぜ)
でんわdenwaटेलिफोनदाकुतेन (で)
ぶどうbudouअङ्गुरदाकुतेन (ぶ, ど)
おちゃochaचियायोओन (ちゃ)
しゅくだいshukudaiगृहकार्ययोओन + दाकुतेन
りょこうryokouयात्रायोओन (りょ)
きっぷkippuटिकट (रेल/बस)っ + हान्दाकुतेन
じゅぎょうjugyouकक्षा (पाठ)दुई योओन

शब्दभण्डार

हिरागानारोमाजीनेपाली अर्थ
がっこうgakkouविद्यालय
びょういんbyouinअस्पताल
きってkitteहुलाक टिकट
おちゃochaचिया (हरियो चिया)
しゃしんshashinफोटो
ぎゅうにゅうgyuunyuuदूध
えんぴつenpitsuसिसाकलम
ざっしzasshiपत्रिका
りょこうryokouयात्रा
きょうkyouआज

सामान्य गल्ती

  • योओनलाई दुई ताल बनाएर पढ्ने: きょ लाई “कि-यो” होइन, एकै सासमा “क्यो” भन्नुहोस्।
  • सानो र ठूलो अक्षर उस्तै आकारमा लेख्ने: हातले लेख्दा ゃ ゅ ょ っ लाई स्पष्ट रूपमा आधा आकार र तलतिर लेख्नुहोस्।
  • っ बिर्सने: きって लाई “kite” लेख्दा अर्थ “आऊ” जस्तो हुन्छ।
  • ぢ/づ को अति प्रयोग: “ji” र “zu” का लागि पहिले じ र ず सोच्नुहोस्।
  • ゛ र ゜ साटासाट गर्ने: ば (ba) र ぱ (pa) फरक शब्द बनाउँछन्।
टाइप गर्दा पनि सावधान: कम्प्युटरमा “kyo” टाइप गर्दा きょ आउँछ, तर “kiyo” टाइप गर्दा きよ आउँछ। っ का लागि व्यञ्जन दुईपटक टाइप गर्नुहोस्, जस्तै “kitte”।

सारांश

  • ゛ ले k/s/t/h लाई g/z/d/b बनाउँछ; ゜ ले は-पङ्क्तिलाई p बनाउँछ।
  • じ=ぢ=ji र ず=づ=zu; साधारणतया じ र ず प्रयोग हुन्छ।
  • い-स्तम्भ + सानो ゃ/ゅ/ょ = एक तालको योओन (きゃ kya, しゅ shu, ちょ cho)।
  • सानो っ ले पछाडिको व्यञ्जन दोब्बर बनाउँछ र एक ताल मौन रोकाइ दिन्छ।
  • अक्षरको सानो-ठूलो आकारले अर्थ बदल्छ (びよういん ≠ びょういん)।

सम्बन्धित पाठ