नमस्ते · Hello

योगः कर्मसु कौशलम्।

काममा कुशलता नै योग हो। (गीता २.५०)

Excellence in action is yoga. (Gita 2.50)

…

N4: たら, ば, と (सर्त)

Japanese Language – JLPT N5/N4, NAT, J-CERT निःशुल्क कोर्स · करिब ४ मिनेट पढाइ · पूरा पाठ्यक्रम

सिक्ने लक्ष्य

  • क्रिया, विशेषण र नामबाट たら, ば, と रूप बनाउन सक्नु।
  • と ले प्राकृतिक/स्वचालित परिणाम देखाउँछ भनेर बुझ्न सक्नु।
  • ば ले सर्तमा जोड दिन्छ र “どうすればいいですか” जस्ता सल्लाह माग्ने वाक्य बनाउन सक्नु।
  • たら लाई “यदि” र “…पछि/जब” दुवै अर्थमा प्रयोग गर्न सक्नु।
  • मुख्य वाक्यमा अनुरोध वा इच्छा हुँदा कुन सर्त सुरक्षित हुन्छ भनेर छान्न सक्नु।

मुख्य व्याख्या

नेपालीमा “यदि … भने” एउटै ढाँचाले धेरै काम गर्छ। जापानी N4 मा “भने” का तीन मुख्य रूप सिकिन्छन्: たら, ば र と। तीनैको अर्थ धेरैजसो ठाउँमा मिल्छ, तर केही ठाउँमा एउटा मात्र प्राकृतिक हुन्छ। परीक्षामा प्राय: यही “केही ठाउँ” सोधिन्छ।

पहिले बनाउने तरिका, अनि अर्थ र सीमा हेरौं।

१. बनाउने तरिका

शब्दたら (た形 + ら)ばと (辞書形 + と)
行く (G1)行ったら行けば (ikeba)行くと
食べる (G2)食べたら食べれば (tabereba)食べると
するしたらすれば (sureba)すると
来る来たら (kitara)来れば (kureba)来ると
行かない行かなかったら行かなければ行かないと
高い (い-adj)高かったら高ければ (takakereba)高いと
いいよかったらよければいいと
静か (な-adj)静かだったら静かなら(ば)静かだと
雨 (नाम)雨だったら雨なら(ば)雨だと

ば नियम: Group 1 मा अन्तिम う-ध्वनि → え-ध्वनि + ば (書く → 書けば, 待つ → 待てば); Group 2 मा る → れば; い-विशेषणमा い → ければ; ない → なければ।

たら बनाउन सबैभन्दा सजिलो छ: た形 जान्नुहुन्छ भने अन्त्यमा ら थप्नुहोस्। शंका लागेमा たら प्रयोग गर्नु प्राय: सुरक्षित विकल्प हो।

२. と: सधैं यस्तै हुन्छ (प्राकृतिक परिणाम)

と ले “A भयो भने B स्वत: हुन्छ” भन्ने भाव दिन्छ: प्रकृतिका नियम, मेसिनको काम, बाटो बताउने, बानी।

  • 春になると、桜が咲きます。 = वसन्त आएपछि चेरी फुल्छ।
  • このボタンを押すと、お釣りが出ます。 = यो बटन थिच्दा खुद्रा पैसा निस्कन्छ। (お釣り otsuri = फिर्ता पैसा)
  • まっすぐ行くと、右に銀行があります。 = सीधा जाँदा दायाँतिर बैंक छ।
と को मुख्य वाक्यमा अनुरोध (~てください), इच्छा (~たい), योजना (~つもり) वा निम्तो (~ましょう) राख्न मिल्दैन। “駅に着くと、電話してください” अप्राकृतिक; 駅に着いたら、電話してください भन्नुहोस्।

३. ば: सर्त नै मुख्य कुरा

ば ले “B हुनका लागि A को सर्त पूरा हुनुपर्छ” भन्नेमा जोड दिन्छ। सामान्य सत्य, सल्लाह र “यदि मात्र” को भावमा राम्रो।

  • 毎日練習すれば、上手になります。 = हरेक दिन अभ्यास गरे राम्रो हुन्छ।
  • どうすればいいですか。 = के गरे हुन्छ? (सल्लाह माग्ने निश्चित वाक्य)
  • 安ければ、買います。 = सस्तो भए किन्छु।

“安ければ、買います” मा मुख्य वाक्यमा इच्छा/निर्णय आएको छ, तर ठीक छ, किनभने ば-भाग अवस्था (विशेषण) हो। सामान्य नियम: ば-भागमा कुनै काम (action verb) छ र मुख्य वाक्यमा अनुरोध/आदेश छ भने たら छान्नु सुरक्षित हुन्छ।

४. たら: सबैभन्दा फराकिलो

たら को दुई प्रमुख अर्थ छन्:

  • यदि (एक पटकको सर्त): 雨が降ったら、試合は中止です。 = पानी परे खेल रद्द हुन्छ। (中止 chūshi = रद्द)
  • …पछि / जब (निश्चित हुने घटना): 日本に着いたら、連絡します。 = जापान पुगेपछि खबर गर्छु। यहाँ पुग्ने कुरा निश्चित छ; “यदि पुगें भने” भन्ने शंका छैन।

भूतकालको मुख्य वाक्यसँग たら ले “…गर्दा थाहा भयो” भन्ने अनपेक्षित खोज पनि देखाउँछ: 窓を開けたら、雪が降っていました。 = झ्याल खोल्दा त हिउँ परिरहेको रहेछ।

मुख्य वाक्यमा अनुरोध, इच्छा, योजना, निम्तो, सबै たら सँग प्राकृतिक हुन्छन्। त्यसैले बोलीमा यो सबैभन्दा धेरै प्रयोग हुन्छ।

५. तुलना तालिका

अवस्थाとばたら
प्रकृति/मेसिन/बाटो (सधैं हुने)सबैभन्दा उपयुक्तमिल्छमिल्छ
सल्लाह माग्ने (どう~いい)प्राय: होइनउपयुक्तउपयुक्त
मुख्य वाक्यमा अनुरोध/इच्छामिल्दैनसर्तसहितउपयुक्त
“…पछि” (निश्चित घटना)होइनहोइनउपयुक्त

६. なら: सुनेको कुरामा आधारित सल्लाह

なら नाम र な-विशेषणसँग ば को काम गर्छ भनेर माथि देख्यौं। तर N4 मा यसको अर्को महत्वपूर्ण प्रयोग पनि छ: अर्को व्यक्तिले भनेको कुरा लिएर “त्यसो हो भने …” भनेर सल्लाह दिनु। यसमा क्रियाको plain form पछि なら आउँछ।

A: 来月、大阪へ行きます。
अर्को महिना ओसाका जाँदैछु।

B: 大阪へ行くなら、たこ焼きを食べてみてください。
ओसाका जाने हो भने ताकोयाकी खाएर हेर्नुहोस्।

यहाँ B ले “ओसाका पुगेपछि” भनेको होइन; A को योजनालाई आधार मानेर सल्लाह दिएको हो। ध्यान दिनुहोस्: なら मा मुख्य वाक्यको काम सर्त-भागको कामभन्दा पहिले पनि हुन सक्छ, जस्तै 日本へ行くなら、日本語を勉強したほうがいいです (जापान जाने भए (जानुअघि नै) जापानी पढ्नु राम्रो)। たら वा と ले यो अर्थ दिँदैनन्।

७. छोटो अभ्यास

सबैभन्दा उपयुक्त सर्त छान्नुहोस्: (१) 冬に__、寒くなります। (なると/なったら) (२) 宿題が__、遊びに行こう। (終わると/終わったら) (३) 漢字を覚えるには、どう__いいですか। (すれば/すると)

उत्तर हेर्नुहोस्

(१) なると — सधैं हुने प्राकृतिक परिणाम। (२) 終わったら — मुख्य वाक्यमा निम्तो (~よう) छ, と मिल्दैन। (३) すれば — सल्लाह माग्ने मानक ढाँचा।

महत्वपूर्ण परिभाषा

  • 条件 (jōken): सर्त।
  • सर्त-भाग (conditional clause): “यदि …” भएको पहिलो भाग।
  • मुख्य वाक्य (main clause): परिणाम बताउने दोस्रो भाग।
  • Action verb: काम देखाउने क्रिया (行く, 食べる); अवस्था देखाउने ある, いる, विशेषण यसमा पर्दैनन्।
  • なら: नाम र な-विशेषणसँग ば को काम गर्ने रूप; सुनेको कुरामा आधारित सल्लाहमा पनि प्रयोग हुन्छ।

उदाहरण

  1. お金があれば、旅行したいです。
    पैसा भए घुम्न जान मन छ। (あれば: अवस्था भएकाले ば + ~たい मिल्छ)
  2. 暇だったら、手伝ってください。
    फुर्सद भए सहयोग गरिदिनुहोस्।
  3. この薬を飲むと、眠くなります。
    यो औषधि खाँदा निद्रा लाग्छ।
  4. 授業が終わったら、図書館へ行きましょう。
    कक्षा सकिएपछि पुस्तकालय जाऔं।
  5. 急がなければ、電車に間に合いません。
    हतार नगरे रेल भेटिँदैन। (間に合う ma ni au = समयमै पुग्नु)
  6. よかったら、一緒に食べませんか。
    मन लागे सँगै खाऔं न। (よかったら = “तपाईंलाई ठीक लागे” भन्ने नम्र निम्तो)

शब्दभण्डार

जापानीरोमाजी (नयाँ)नेपाली अर्थ
条件jōkenसर्त
咲くsakuफुल्नु
押すosuथिच्नु
お釣りotsuriफिर्ता पैसा
中止chūshiरद्द
連絡するrenraku suruखबर गर्नु
練習するrenshū suruअभ्यास गर्नु
暇himaफुर्सद
眠いnemuiनिद्रा लागेको
間に合うma ni auसमयमै पुग्नु

सामान्य गल्ती

  • と सँग अनुरोध। “家に帰ると、メールしてください” गलत; सही: 帰ったら、メールしてください।
  • ば-रूप गलत बनाउनु। 食べる → “食べば” होइन, 食べれば; 来る → “来ば” होइन, 来れば (kureba)।
  • い-विशेषणमा いば। “高いば” गलत; सही: 高ければ। いい → よければ।
  • “…पछि” अर्थमा ば प्रयोग। “着けば、連絡します” ले “पुगे मात्र” भन्ने शंका थप्छ; निश्चित घटनामा 着いたら।
  • नाममा सिधै ば जोड्नु। “雨ば” वा “学生ば” गलत; सही: 雨なら, 学生なら (वा 雨だったら)। な-विशेषणमा पनि त्यही: 静かなら।
  • たら को भूतकाल अर्थ ठान्नु। た形 भए पनि 着いたら भविष्यको कुरा हो; काल मुख्य वाक्यले निर्धारण गर्छ।

सारांश

  • と = सधैं/स्वत: हुने परिणाम; मुख्य वाक्यमा अनुरोध, इच्छा, योजना राख्न मिल्दैन।
  • ば = सर्तमा जोड; どうすればいい, ~ければ, ~なければ जस्ता रूप; action verb + अनुरोधमा सावधानी।
  • たら = सबैभन्दा फराकिलो; “यदि” र “…पछि” दुवै; अनुरोध र निम्तोसँग सहज।
  • नाम/な-विशेषणमा ば को काम なら ले गर्छ।
  • शंका भए たら छान्नु प्राय: सुरक्षित।