N4: あげる, くれる, もらう
सिक्ने लक्ष्य
- दिने-लिने कुरामा कसको दृष्टिकोणबाट बोल्दै छौं भनेर पहिचान गर्न सक्नु।
- あげる, くれる, もらう सही कण (は, が, に, から) सहित प्रयोग गर्न सक्नु।
- ~てあげる, ~てくれる, ~てもらう ले “उपकार” को भाव कसरी देखाउँछन् भनेर बुझ्न सक्नु।
- शिक्षक वा ठूलासँग さしあげる, くださる, いただく प्रयोग गर्न सक्नु।
मुख्य व्याख्या
नेपालीमा “दिनु” एउटै शब्द हो: “मैले उसलाई दिएँ”, “उसले मलाई दियो”। जापानीमा भने दिने वस्तु कुन दिशामा जाँदै छ, अर्थात् “मबाट बाहिर” कि “म तिर”, त्यसअनुसार फरक क्रिया लाग्छ। यसैले यो विषय नेपाली विद्यार्थीलाई सुरुमा गाह्रो लाग्छ।
यो केवल व्याकरण होइन। कसले कसलाई उपकार गर्यो भन्ने कुरा जापानी कुराकानीमा धेरै ध्यान दिइन्छ। सही क्रिया प्रयोग गर्दा तपाईंको आभार र नम्रता स्वाभाविक रूपमा देखिन्छ; गलत क्रियाले भने अर्थ नै उल्टो बनाउन सक्छ, जस्तै “मैले दिएँ” भन्नुपर्नेमा “उसले दियो” बुझिनु।
यहाँ “म” भन्नाले म मात्र होइन, मेरो परिवार र मेरो समूह (内, uchi = आफ्नो पक्ष) पनि पर्छ।
१. あげる: म (वा अरू) → अरूलाई
ढाँचा: [दिने] は [पाउने] に [वस्तु] を あげる
わたしは友だちに本をあげました。 = मैले साथीलाई किताब दिएँ।
तेस्रो व्यक्तिबीच पनि प्रयोग हुन्छ: 田中さんは山田さんに花をあげました。 = तानाकाले यामादालाई फूल दिए।
तर पाउने व्यक्ति “म” वा मेरो परिवार भए あげる प्रयोग गर्न मिल्दैन।
२. くれる: अरू → मलाई (वा मेरो पक्षलाई)
ढाँचा: [दिने] は/が [म/मेरो पक्ष] に [वस्तु] を くれる
友だちがわたしにケーキをくれました。 = साथीले मलाई केक दियो।
おじさんが妹に時計をくれました。 = काकाले मेरी बहिनीलाई घडी दिनुभयो। (बहिनी “मेरो पक्ष” भएकाले くれる)
३. もらう: पाउनेको दृष्टिकोण
ढाँचा: [पाउने] は [दिने] に/から [वस्तु] を もらう
わたしは先輩から辞書をもらいました。 = मैले सिनियरबाट शब्दकोश पाएँ। (先輩 senpai = सिनियर)
दिने व्यक्तिमा に वा から दुवै लाग्छ। तर दिने पक्ष संस्था (विद्यालय, कम्पनी) भए から प्रयोग गर्नुहोस्: 学校から奨学金をもらいました (विद्यालयबाट छात्रवृत्ति पाएँ)।
४. एउटै घटना, दुई सही तरिका
मान्नुहोस्, रिनाले मलाई चकलेट दिइन्। यसलाई दुई दृष्टिकोणबाट भन्न सकिन्छ:
| वाक्य | दृष्टिकोण | सही/गलत |
|---|---|---|
| リナさんがわたしにチョコをくれました。 | दिनेलाई कर्ता बनाएर, म तिर आएको | सही |
| わたしはリナさんにチョコをもらいました。 | पाउने “म” लाई कर्ता बनाएर | सही |
| リナさんはわたしにチョコをあげました。 | मलाई दिँदा あげる | गलत |
५. ~てあげる, ~てくれる, ~てもらう: काम (उपकार) दिने-लिने
वस्तु मात्र होइन, “काम गरिदिने” कुरामा पनि यही दिशा नियम लाग्छ। क्रियाको て-रूपपछि जोडिन्छ।
- ~てあげる: मैले अरूका लागि गरिदिएँ। 弟に宿題を教えてあげました。 = भाइलाई गृहकार्य सिकाइदिएँ।
- ~てくれる: अरूले मेरा लागि गरिदिए (म आभारी छु)। 友だちが駅まで送ってくれました。 = साथीले स्टेसनसम्म पुर्याइदियो।
- ~てもらう: मैले अरूबाट गराएँ/गरिदिने व्यवस्था मिलाएँ। 先輩に作文を直してもらいました。 = सिनियरलाई निबन्ध सच्याइदिन लगाएँ (उहाँले सच्याइदिनुभयो)।
~てくれる र ~てもらう दुवैले कृतज्ञता देखाउँछन्। फरक यत्ति: ~てくれる मा दिने व्यक्ति कर्ता (が) हो; ~てもらう मा म कर्ता हुँ र दिने व्यक्तिमा に लाग्छ।
अनुरोधमा प्रयोग: ~てくれる र ~てもらう लाई प्रश्नको रूपमा राखेर नम्र अनुरोध बनाइन्छ। नम्रता बढ्दै जाने क्रम:
- 手伝ってくれない? — सहयोग गरिदिन्छौ? (साथीसँग, casual)
- 手伝ってくれませんか。 — सहयोग गरिदिनुहुन्छ कि?
- 手伝ってもらえませんか。 — सहयोग पाउन सकिन्छ कि? (potential もらえる प्रयोग)
- 手伝っていただけませんか。 — सहयोग गरिदिन मिल्छ कि? (ठूलासँग, धेरै नम्र)
~てください भन्दा यी प्रश्न-रूप नरम सुनिन्छन्, किनभने सुन्नेलाई “होइन” भन्ने ठाउँ दिन्छन्।
६. ठूलासँग: さしあげる, くださる, いただく
| सामान्य | नम्र/सम्मानजनक | कहिले |
|---|---|---|
| あげる | さしあげる (sashiageru) | म ठूलालाई दिँदा |
| くれる | くださる (kudasaru) → くださいます | ठूलाले मलाई दिँदा |
| もらう | いただく (itadaku) | म ठूलाबाट पाउँदा |
| (सानालाई/जनावरलाई) | やる (yaru) | बोटमा पानी, कुकुरलाई खाना |
उदाहरण: 先生が推薦状を書いてくださいました。 = शिक्षकले सिफारिस-पत्र लेखिदिनुभयो। (推薦状 suisenjō = सिफारिस-पत्र)
くださる को ます-रूप くださります होइन, くださいます हो। ~てください (कृपया … गरिदिनुहोस्) पनि यही くださる बाट आएको हो।
७. सही क्रिया छान्ने तीन प्रश्न
वाक्य बनाउनुअघि आफैंलाई यी प्रश्न सोध्नुहोस्:
- पाउने को हो? म वा मेरो परिवार/समूह भए あげる सिधै हट्छ; くれる वा もらう मध्ये छान्नुहोस्।
- वाक्यको कर्ता को बनाउने? दिने व्यक्तिलाई कर्ता बनाउने हो भने くれる; आफूलाई (पाउने) कर्ता बनाउने हो भने もらう।
- सम्बन्ध कस्तो छ? शिक्षक, अफिसका ठूला वा ग्राहक भए さしあげる, くださる, いただく मा बदल्नुहोस्।
पाउने व्यक्ति म वा मेरो पक्ष होइन (दुवै तेस्रो व्यक्ति) भने सामान्यतया あげる वा もらう प्रयोग हुन्छ: 田中さんは山田さんにペンをもらいました। तेस्रो व्यक्तिबीचको कुरामा くれる तब मात्र आउँछ, जब पाउने व्यक्तिलाई वक्ताले आफ्नै पक्षको ठान्छ।
८. छोटो अभ्यास
खाली ठाउँमा あげました, くれました वा もらいました राख्नुहोस्।
- わたしは妹にお菓子を__。
- 隣の人が(わたしに)地図を__。
- わたしは店の人にパンフレットを__。
उत्तर हेर्नुहोस्
१. あげました (म → बहिनी; बहिनी मेरो पक्ष भए पनि यहाँ दिने म आफैं हुँ)। २. くれました (अरू → म)। ३. もらいました (म पाउने कर्ता, दिने व्यक्तिमा に)।
महत्वपूर्ण परिभाषा
- 授受表現 (juju hyōgen): दिने-लिने अभिव्यक्ति।
- 内 (uchi) / 外 (soto): आफ्नो पक्ष (परिवार, आफ्नो समूह) / बाहिरी पक्ष।
- दृष्टिकोण (viewpoint): वक्ताले कसलाई केन्द्रमा राखेर घटना भन्दैछ।
- 恩恵 (onkei) को भाव: ~てくれる/~てもらう ले देखाउने “उपकार पाएको” भावना।
उदाहरण
- 誕生日に母が服をくれました。
जन्मदिनमा आमाले लुगा दिनुभयो। - わたしは姉にかさを貸してもらいました。
दिदीबाट छाता सापट पाएँ (दिदीले छाता सापट दिनुभयो)। - ルームメートに日本料理を作ってあげました。
रुममेटलाई जापानी खाना बनाइदिएँ। - 道が分からなかったとき、知らない人が教えてくれました。
बाटो थाहा नहुँदा एक अपरिचित व्यक्तिले बताइदिनुभयो। - 先生にお土産をさしあげました。
शिक्षकलाई कोसेली दिएँ। (お土産 omiyage = कोसेली) - 社長から手紙をいただきました。
कम्पनी प्रमुखबाट चिठी पाएँ।
शब्दभण्डार
| जापानी | रोमाजी (नयाँ) | नेपाली अर्थ |
|---|---|---|
| あげる | ageru | (अरूलाई) दिनु |
| くれる | kureru | (मलाई) दिनु |
| もらう | morau | पाउनु |
| 先輩 | senpai | सिनियर |
| 奨学金 | shōgakukin | छात्रवृत्ति |
| お土産 | omiyage | कोसेली |
| 直す | naosu | सच्याउनु |
| 送る | okuru | पुर्याउनु, पठाउनु |
| 推薦状 | suisenjō | सिफारिस-पत्र |
| 貸す / 借りる | kasu / kariru | सापट दिनु / सापट लिनु |
सामान्य गल्ती
- “उसले मलाई दियो” मा あげる प्रयोग। 友だちはわたしにあげました गलत; सही: くれました।
- もらう मा दिनेलाई が दिनु। “友だちがもらいました” भन्दा साथीले पाएको अर्थ हुन्छ। म पाउने हुँ भने: わたしは友だちにもらいました।
- आफ्नो परिवारलाई अरूले दिँदा あげる। 先生が弟に本をあげました अस्वाभाविक; वक्ताको पक्ष भएकाले くださいました।
- ठूलालाई ~てあげます भन्नु। कृतज्ञता होइन, उपकार जताएको जस्तो सुनिन्छ।
- くださります भन्नु। सही ます-रूप くださいます।
सारांश
- あげる = मबाट/अरूबाट बाहिर अरूलाई; くれる = अरूबाट म वा मेरो पक्ष तिर; もらう = पाउनेको दृष्टिकोण (に/から)।
- “म” भित्र मेरो परिवार र समूह पनि पर्छ।
- ~てあげる/~てくれる/~てもらう ले काम गरिदिने उपकार देखाउँछन्; ~てくれる/~てもらう मा कृतज्ञता हुन्छ।
- ठूलासँग: さしあげる, くださる (くださいます), いただく।
- ठूलालाई सिधै ~てあげる नभन्नुहोस्।
नमस्ते! पाठ्यक्रम, सामान्य ज्ञान, भाषा परीक्षा वा कुनै प्रश्नको उत्तर बुझ्न सोध्नुहोस्।
AI ले गल्ती गर्न सक्छ। महत्वपूर्ण कुरा आधिकारिक स्रोतमा जाँच्नुहोस्।