N4: सक्ने रूप (Potential Form)
सिक्ने लक्ष्य
- तीनै समूहका क्रियालाई potential form (可能形, kanōkei) मा बदल्न सक्नु।
- Potential क्रियासँग を को सट्टा が किन आउँछ भनेर बुझ्न सक्नु।
- Potential form र “辞書形 + ことができる” बीचको फरक छुट्याउन सक्नु।
- 見える/聞こえる र 見られる/聞ける जस्ता भ्रमित जोडी सही प्रयोग गर्न सक्नु।
मुख्य व्याख्या
“म जापानी बोल्न सक्छु”, “यहाँ पौडिन सकिन्छ”, “मैले हिजो सुत्न सकिनँ” — यी सबै “सक्नु” भन्ने भाव जापानीमा potential form ले व्यक्त हुन्छ। यसले व्यक्तिको क्षमता (ability) र परिस्थितिले दिने सम्भावना (possibility) दुवै देखाउँछ।
उदाहरणका लागि, 私は泳げます भन्दा “मलाई पौडी खेल्न आउँछ” (सीप) बुझिन्छ। तर この川では泳げません भन्दा “यो खोलामा पौडिन मिल्दैन” (नियम वा खतराका कारण) बुझिन्छ। व्यक्तिमा सीप भए पनि ठाउँले दिँदैन। एउटै व्याकरणले दुवै अर्थ बोक्छ, र कर्ता वा ठाउँ हेरेर अर्थ छुट्याइन्छ।
नेपालीमा हामी “सक्छु”, “जान्दछु”, “मिल्छ”, “सकिन्छ” भनेर फरक-फरक शब्द प्रयोग गर्छौं; जापानीमा यी सबैका लागि प्राय: एउटै potential form पुग्छ।
१. Potential form बनाउने नियम
| समूह | नियम | उदाहरण |
|---|---|---|
| Group 1 | अन्तिम う-ध्वनि → え-ध्वनि + る | 書く → 書ける (kakeru) 話す → 話せる (hanaseru) 買う → 買える (kaeru) 待つ → 待てる (materu) 泳ぐ → 泳げる (oyogeru) |
| Group 2 | る → られる | 食べる → 食べられる (taberareru) 見る → 見られる (mirareru) 起きる → 起きられる (okirareru) |
| Group 3 | अनियमित | する → できる (dekiru) 来る → 来られる (korareru) |
२. Potential form आफैं Group 2 क्रिया हो
बनिसकेको potential क्रिया (書ける, 話せる, 食べられる) सधैं る मा टुंगिन्छ र Group 2 जस्तै रूप बदल्छ।
| रूप | 書ける | 食べられる |
|---|---|---|
| विनम्र | 書けます | 食べられます |
| विनम्र नकारात्मक | 書けません | 食べられません |
| plain नकारात्मक | 書けない | 食べられない |
| plain भूत | 書けた | 食べられた |
| て-रूप | 書けて | 食べられて |
३. を बाट が
सामान्य क्रियामा कर्मपछि を आउँछ: 日本語を話します। Potential form मा यो कर्मलाई प्राय: が ले चिनाइन्छ:
わたしは日本語が話せます。 (Watashi wa nihongo ga hanasemasu.) = म जापानी बोल्न सक्छु।
आजकल बोलीमा を पनि सुनिन्छ, तर परीक्षा र पाठ्यपुस्तकमा が लाई मानक मानिन्छ। に, で, へ जस्ता अरू कण भने बदलिँदैनन्: ここで写真が撮れます。 (यहाँ फोटो खिच्न सकिन्छ।)
४. ~ことができる सँग तुलना
辞書形 + ことができます ले पनि “सक्नु” भन्छ: 日本語を話すことができます।
- अर्थ: दुवैको मूल अर्थ उस्तै।
- शैली: ことができる अलि लामो र औपचारिक सुनिन्छ; सूचना, नियम र लेखाइमा धेरै भेटिन्छ। Potential form बोलीमा छोटो र स्वाभाविक।
- कण: ことができる मा कर्मको を नै रहन्छ (日本語を話すこと), किनभने が चाहिँ こと पछि आइसक्छ।
- नाम + ができる: する-क्रियाका नामसँग सिधै: 運転ができます (गाडी चलाउन सक्छु), テニスができます।
५. 見える/聞こえる बनाम 見られる/聞ける
見える (mieru) र 聞こえる (kikoeru) ले “आफैं देखिनु/सुनिनु” भन्छ, अर्थात् प्रयास नगरी आँखा वा कानमा पर्नु।
- 窓から山が見えます。 = झ्यालबाट पहाड देखिन्छ। (प्राकृतिक रूपमा)
- 隣の部屋から音楽が聞こえます。 = छेउको कोठाबाट संगीत सुनिन्छ।
見られる र 聞ける ले “अवसर वा सुविधा भएकाले हेर्न/सुन्न सकिन्छ” भन्छ।
- このアプリで日本のニュースが見られます。 = यो एपमा जापानी समाचार हेर्न सकिन्छ।
- ここで昔の歌が聞けます。 = यहाँ पुराना गीत सुन्न सकिन्छ।
६. ら抜き言葉 (ra-nuki kotoba) बारे
बोलीमा धेरै जापानीले Group 2 को potential बाट ら हटाएर 食べれる, 見れる भन्छन्। यसलाई ら抜き言葉 भनिन्छ। यो दैनिक कुराकानीमा सुनिन्छ, तर परीक्षा, लेखाइ र औपचारिक अवस्थामा 食べられる, 見られる प्रयोग गर्नुहोस्।
७. व्यवहारमा: निम्तो नम्रतापूर्वक अस्वीकार गर्दा
जापानमा कसैले बोलाउँदा सिधै “जान्नँ” (行きません) भन्नु अलि कडा सुनिन्छ, किनभने त्यसले “मेरो इच्छा छैन” भन्ने भाव दिन सक्छ। त्यसको सट्टा potential नकारात्मक प्रयोग गर्दा “जान मन छ, तर परिस्थितिले दिँदैन” भन्ने अर्थ आउँछ।
A: 土曜日、一緒に映画を見に行きませんか。
शनिबार सँगै फिल्म हेर्न जाने हो कि?B: すみません、土曜日はアルバイトがあって、行けないんです。
माफ गर्नुहोस्, शनिबार पार्ट-टाइम काम भएकाले जान सक्दिनँ।
यहाँ 行けない (जान नसक्नु) ले कारण (काम) सँग मिलेर नम्र अस्वीकार बनाएको छ। विद्यालय, काम र साथीबीच यो ढाँचा धेरै उपयोगी हुन्छ।
८. छोटो अभ्यास
Potential form मा बदल्नुहोस्: (१) 待つ (२) 起きる (३) 来る (४) 歌う (गाउनु) (५) 勉強する
उत्तर हेर्नुहोस्
(१) 待てる (२) 起きられる (३) 来られる (こられる) (४) 歌える (う → え) (५) 勉強できる
महत्वपूर्ण परिभाषा
- 可能形 (kanōkei): “सक्नु” अर्थ दिने क्रियाको रूप।
- क्षमता (ability): व्यक्तिको सीप: 泳げます (पौडिन जान्दछु)।
- परिस्थितिजन्य सम्भावना: ठाउँ वा अवस्थाले दिने अनुमति/सुविधा: ここで泳げます (यहाँ पौडिन मिल्छ)।
- ら抜き言葉: 食べられる को सट्टा 食べれる भन्ने बोलीचालीको रूप।
उदाहरण
- 弟は自転車に乗れます。
भाइ साइकल चलाउन सक्छ। (乗る noru → 乗れる; に कण उही रहन्छ) - 辛い料理が食べられますか。
पिरो खाना खान सक्नुहुन्छ? (辛い karai = पिरो) - 昨日はうるさくて、よく寝られませんでした。
हिजो हल्ला भएर राम्रोसँग सुत्न सकिनँ। - 明日のパーティーに来られますか。
भोलिको पार्टीमा आउन सक्नुहुन्छ? - このカードで電車に乗ることができます。
यो कार्डबाट रेल चढ्न सकिन्छ। - 少し漢字が読めるようになりました。
अलि-अलि कान्जी पढ्न सक्ने भएँ। (~ようになる = … हुन थाल्नु)
शब्दभण्डार
| शब्दकोश रूप | Potential | नेपाली अर्थ |
|---|---|---|
| 読む | 読める (yomeru) | पढ्न सक्नु |
| 泳ぐ | 泳げる (oyogeru) | पौडिन सक्नु |
| 乗る | 乗れる (noreru) | चढ्न सक्नु |
| 撮る | 撮れる (toreru) | (फोटो) खिच्न सक्नु |
| 使う | 使える (tsukaeru) | प्रयोग गर्न सक्नु |
| 覚える | 覚えられる (oboerareru) | याद गर्न सक्नु |
| 運転する | 運転できる (unten dekiru) | गाडी चलाउन सक्नु |
| 見える | — | देखिनु |
| 聞こえる | — | सुनिनु |
| 辛い | karai | पिरो |
सामान्य गल्ती
- 分かる लाई 分かれる बनाउनु। 分かる (बुझ्नु) मा “सक्नु” को भाव पहिल्यै छ; यसको potential प्रयोग हुँदैन। 日本語が分かります नै सही।
- “हुन सक्छ (सम्भावना)” भन्न potential प्रयोग गर्नु। “भोलि पानी पर्न सक्छ” जस्तो अनुमानमा potential होइन, N4 को ~かもしれません प्रयोग हुन्छ: 明日は雨が降るかもしれません।
- する → “される” वा “しれる”। सही: できる।
- 来る → 来れる लाई मानक ठान्नु। यो ら抜き रूप हो; मानक 来られる (korareru)।
- ことができる मा が राख्नु। “日本語が話すことができます” गलत; सही: 日本語を話すことができます।
सारांश
- Group 1: う-ध्वनि → え-ध्वनि + る; Group 2: る → られる; する → できる, 来る → 来られる।
- Potential क्रिया Group 2 जस्तै रूप बदल्छ: 書けます, 書けない, 書けた।
- कर्मको を प्राय: が मा बदलिन्छ; अरू कण उही रहन्छन्।
- ~ことができる उही अर्थ, अलि औपचारिक, र を नै राख्छ।
- 見える/聞こえる = आफैं देखिनु/सुनिनु; 見られる/聞ける = अवसरले हेर्न/सुन्न सकिनु।
नमस्ते! पाठ्यक्रम, सामान्य ज्ञान, भाषा परीक्षा वा कुनै प्रश्नको उत्तर बुझ्न सोध्नुहोस्।
AI ले गल्ती गर्न सक्छ। महत्वपूर्ण कुरा आधिकारिक स्रोतमा जाँच्नुहोस्।