N5 व्याकरण: を, に, で, へ, と, も

सिक्ने लक्ष्य

• を ले क्रियाको कर्म (object) जनाउने तरिका बुझ्ने।
• に का मुख्य प्रयोग (समय, गन्तव्य, अस्तित्वको स्थान) र で का प्रयोग (कामको स्थान, साधन) छुट्याउने।
• へ र に दिशामा कहिले साटिन सक्छन् भनेर जान्ने।
• と (सँग / र) र も (पनि) सही ठाउँमा राख्ने।

मुख्य व्याख्या

अघिल्लो पाठमा は, が र の सिकियो। यस पाठका कणहरूले क्रियापदसँग सम्बन्ध जनाउँछन्: के गर्ने, कहाँ, कहिले, केले र कोसँग। उदाहरणमा N5 का साधारण क्रियापद ます रूपमा प्रयोग गरिएका छन्, जस्तै たべます (खान्छु), いきます (जान्छु)।

नेपाली विभक्तिसँग तुलना गर्दा सजिलो हुन्छ, तर एक-एक मिल्दैन। नेपालीमा “मा” एउटै शब्दले धेरै काम गर्छ, जापानीमा भने त्यो काम に र で मा बाँडिन्छ।

を (o): कर्म जनाउने

を लाई “o” पढिन्छ। क्रियाले असर गर्ने वस्तु (के खाने, के पढ्ने, के हेर्ने) पछि を लाग्छ।

• パンをたべます。 (Pan o tabemasu.) — पाउरोटी खान्छु।
• ほんをよみます。 (Hon o yomimasu.) — किताब पढ्छु।
• にほんごをべんきょうします。 (Nihongo o benkyou shimasu.) — जापानी भाषा पढ्छु।

に (ni): समय, गन्तव्य, अस्तित्वको स्थान

1. निश्चित समय: घडीको समय, मिति, बार। しちじにおきます。 (Shichiji ni okimasu.) — सात बजे उठ्छु।
2. गन्तव्य: जाने/आउने/फर्कने ठाउँ। がっこうにいきます。 (Gakkou ni ikimasu.) — विद्यालय जान्छु।
3. कुनै चीज/मान्छे भएको स्थान: あります/います सँग। へやにねこがいます。 (Heya ni neko ga imasu.) — कोठामा बिरालो छ।
4. पाउने व्यक्ति: ともだちにてがみをかきます。 (Tomodachi ni tegami o kakimasu.) — साथीलाई चिठी लेख्छु।

で (de): काम हुने ठाउँ र साधन

1. काम/घटना हुने ठाउँ: としょかんでべんきょうします。 (Toshokan de benkyou shimasu.) — पुस्तकालयमा पढ्छु।
2. साधन / माध्यम: バスでいきます。 (Basu de ikimasu.) — बसमा जान्छु। はしでたべます。 (Hashi de tabemasu.) — चपस्टिकले खान्छु।
3. भाषा: にほんごではなします。 (Nihongo de hanashimasu.) — जापानीमा बोल्छु।

に कि で? “मा” को दुविधा

सजिलो जाँच: क्रियापद あります/います वा जाने-आउने हो भने に; अरू कुनै क्रियाकलाप (खाने, पढ्ने, काम गर्ने, खेल्ने) हो भने で।

へ (e): दिशा

कणको रूपमा へ लाई “e” पढिन्छ। यसले “तर्फ” भन्ने दिशा जनाउँछ र いきます, きます, かえります जस्ता गति-क्रियासँग आउँछ। यस प्रयोगमा に र へ प्रायः दुवै मिल्छन्।

• にほんへいきます。 (Nihon e ikimasu.) — जापानतर्फ जान्छु।
• うちへかえります。 (Uchi e kaerimasu.) — घर फर्कन्छु।

तर へ केवल दिशाका लागि हो; समय वा अस्तित्वको स्थानमा へ प्रयोग हुँदैन।

と (to): “सँग” र “र”

• सँग (साथमा): ともだちとえいがをみます。 (Tomodachi to eiga o mimasu.) — साथीसँग फिल्म हेर्छु।
• र (संज्ञा जोड्न): パンとたまごをかいます。 (Pan to tamago o kaimasu.) — पाउरोटी र अण्डा किन्छु।

と ले संज्ञा मात्र जोड्छ, वाक्य होइन। “खाएँ र सुतेँ” जस्ता दुई काम जोड्न と प्रयोग गरिँदैन।

も (mo): “पनि”

も ले “पनि” जनाउँछ। यो は, が र を को ठाउँमा बस्छ, अर्थात् ती कणलाई हटाउँछ। तर に, で, へ, と पछि भने थपिन्छ।

• わたしもがくせいです。 (Watashi mo gakusei desu.) — म पनि विद्यार्थी हुँ। (は → も)
• コーヒーものみます。 (Koohii mo nomimasu.) — कफी पनि पिउँछु। (を → も)
• こうえんにもいきます。 (Kouen ni mo ikimasu.) — पार्कमा पनि जान्छु। (に + も)

कण छान्ने तीन-चरण विधि

परीक्षामा खाली ठाउँ भर्दा अनुमान गर्नुभन्दा यस्तो सोच्नुहोस्। पहिलो, वाक्यको क्रियापद हेर्नुहोस्: あります/います हो कि जाने-आउने हो कि अरू कुनै काम? दोस्रो, खाली ठाउँअघिको शब्दको भूमिका सोध्नुहोस्: त्यो समय हो, ठाउँ हो, वस्तु हो, साधन हो कि व्यक्ति? तेस्रो, नेपालीमा अनुवाद गरेर जाँच्नुहोस्: “के” भए を, “केले/कुन साधनले” भए で, “कोसँग” भए と।

उदाहरण: 「レストラン（　）ばんごはんをたべます。」 क्रियापद たべます (काम) हो, खाली ठाउँअघि ठाउँ छ, त्यसैले で। यदि क्रियापद いきます भएको भए उही ठाउँमा に वा へ आउँथ्यो। एउटै शब्दमा कण बदलिनुको कारण क्रियापद हो भन्ने कुरा सधैँ सम्झनुहोस्।

महत्वपूर्ण परिभाषा

• कर्म (object): क्रियाको असर पर्ने वस्तु; を ले जनाउँछ।
• गन्तव्य (destination): जाने वा पुग्ने ठाउँ; に वा へ ले जनाउँछ।
• कार्यस्थल: काम हुने ठाउँ; で ले जनाउँछ।
• साधन (means): काम गर्न प्रयोग हुने चीज, सवारी वा भाषा; で ले जनाउँछ।

उदाहरण

एउटा विद्यार्थीको दिनचर्या, सबै कण एकै ठाउँमा:

わたしはまいあさろくじにおきます。 (Watashi wa maiasa rokuji ni okimasu.) — म हरेक बिहान ६ बजे उठ्छु।
うちでごはんをたべます。 (Uchi de gohan o tabemasu.) — घरमा खाना खान्छु।
でんしゃでがっこうへいきます。 (Densha de gakkou e ikimasu.) — रेलमा विद्यालयतर्फ जान्छु।
がっこうでともだちとにほんごをべんきょうします。 (Gakkou de tomodachi to nihongo o benkyou shimasu.) — विद्यालयमा साथीसँग जापानी पढ्छु।
ゆうがたはスーパーでもはたらきます。 (Yuugata wa suupaa de mo hatarakimasu.) — साँझ सुपरमार्केटमा पनि काम गर्छु।

हरेक वाक्यमा कण पहिचान गर्नुहोस्: समय (に), काम हुने ठाउँ (で), साधन (で), दिशा (へ), साथी (と), कर्म (を), पनि (も)।

फरक बुझ्ने जोडी वाक्य: こうえんにいきます。 (Kouen ni ikimasu.) — पार्क जान्छु (गन्तव्य)। こうえんであそびます。 (Kouen de asobimasu.) — पार्कमा खेल्छु (काम हुने ठाउँ)। こうえんにいぬがいます。 (Kouen ni inu ga imasu.) — पार्कमा कुकुर छ (अस्तित्व)। तीनवटै वाक्यमा ठाउँ उही छ, तर क्रियापद फरक भएकाले कण फरक भयो। यही नै यस पाठको सबैभन्दा महत्वपूर्ण कुरा हो।

शब्दभण्डार

सामान्य गल्ती

• काम हुने ठाउँमा に प्रयोग गर्ने: 「としょかんにべんきょうします」 गलत; 「としょかんで」 सही।
• あります/います सँग で प्रयोग गर्ने: 「へやでねこがいます」 गलत; 「へやに」 सही।
• あした, まいにち जस्ता शब्दमा に थप्ने: यी शब्द आफैँ समय बुझाउँछन्।
• も सँग を पनि राख्ने: 「コーヒーをものみます」 गलत; 「コーヒーものみます」 सही।
• を र へ लाई “wo” र “he” पढ्ने: कणको रूपमा “o” र “e” पढिन्छ।

सारांश

• を = कर्म (के); उच्चारण “o”।
• に = निश्चित समय, गन्तव्य, अस्तित्वको स्थान र पाउने व्यक्ति।
• で = काम हुने ठाउँ, साधन र भाषा।
• へ = दिशा (“e” पढिन्छ), गति-क्रियासँग に को ठाउँमा पनि आउन सक्छ।
• と = सँग / र (संज्ञा जोड्न); も = पनि, जसले は/が/を लाई हटाउँछ।