Lok Sewa Crime, Justice & Human Rights MCQ – अपराध, न्याय र मानव अधिकार
अपराध, न्याय र मानव अधिकार – सुरक्षा निकाय पत्र
Crime, Justice & Human Rights · Security Bodies Paper – Police, Army & APF · ३९१ प्रश्न
३९१ प्रश्न उपलब्ध। मोड छान्नुहोस्:
अपराध, न्याय र मानव अधिकार: प्रश्न र उत्तर
सही लागेको विकल्पमा थिच्नुहोस्। सही भए हरियो, गलत भए रातो देखिन्छ; ३ सेकेन्डपछि सही उत्तर र व्याख्या देखिन्छ।
सही: ० / ०
-
नेपालको संविधान २०७२ अनुसार, कुनै व्यक्तिविरुद्ध अपराध प्रमाणित गर्नुपरेस भने, अभियुक्तलाई कसरी संरक्षण गर्ने आधारभूत अधिकार कुन हो?
सही उत्तर: ग) अभियुक्तलाई वकीलोंगत्तर्फ सहायता लिने अधिकार छ
अनुच्छेद २८ अनुसार, अभियुक्तलाई संरक्षण गर्ने आधारभूत अधिकार कानुनले सुनिश्चित गरेको छ। अन्य विकल्पहरू गलत छन् किनकि अभियुक्तलाई तत्काल रिहा गरिन्छ भनेर भनिएको छैन र दुईवटा साक्षीको बयान आवश्यक नहुँदासमेयर गलत हो।
💬 टिप्पणी / गल्ती रिपोर्ट (०)
-
अपराधको अध्ययन गर्ने शाखालाई ‘क्रिमिनोलोजी’ (Criminology) भनिन्छ। यसमा अपराधको कारण, रोकथाम र नियन्त्रण लगायतका विषयहरू समावेश हुन्छन्। निम्न मध्ये कुन विकल्प क्रिमिनोलोजीसँग मिल्दला छ?
सही उत्तर: ख) अपराध विज्ञान
क्रिमिनोलोजी भनेको अपराधको वैज्ञानिक अध्ययन हो। बाल मनोविज्ञानले मानिसको मनोविज्ञानमा ध्यान दिन्छ, सामाजिक विकासले समाजको विकासमा ध्यान दिन्छ र इतिहास अध्ययनले विगतको घटनाक्रममा ध्यान दिन्छ। क्रिमिनोलोजी भनेको विशेष गरेर अपराधको अध्ययन हो।
💬 टिप्पणी / गल्ती रिपोर्ट (०)
-
नेपालको संविधान २०७२ को धारा १७ अनुसार, प्रत्येक व्यक्तिलाई समान रूपमा न्याय प्राप्त गर्नका लागि कुन अधिकार प्रत्यालग गरिएको छ?
सही उत्तर: ख) न्याय माग गर्ने अधिकारको प्रत्याभूति
नेपालको संविधान २०७२ को धारा १७ मा प्रत्येक व्यक्तिलाई न्याय माग गर्ने र अदालतमा पुग्ने अधिकार प्रत्यालग गरिएको छ। विकल्प १ (कानून बनाउने अधिकार) पूर्ण रूपमा गलत हो किनकि यो दलीय अधिकार हो। विकल्प २ (न्याय माग गर्ने अधिकार) लाई सही मानिन्छ। विकल्प ३ (अदालतमा पुग्ने अधिकार) एक हिस्सा मात्र हो तर धारा १७ ले न्याय माग गर्ने मुख्य अधिकारलाई जोड दिन्छ। विकल्प ४ (समान कानबापतको प्रत्याभूति) एक सामान्य कथन हो, जबकि धारा १७ मा विशेष अधिकारको उल्लेख छ।
💬 टिप्पणी / गल्ती रिपोर्ट (०)
-
‘कुप्रถिम’ (self-incrimination) भन्ने शब्दको अर्थ के हो?
सही उत्तर: क) (a) अभियुक्तले आफ्नो अपराध स्वीकार गर्ने कार्य
सही उत्तर (a) हो। 'कुप्रถिम' शब्दको अर्थ अभियुक्तले आफ्नो अपराध स्वीकार गर्ने कार्य हो। विकल्प (b) अस्वीकार गर्छु, (c) तयारी नगर्ने र (d) भ्रमित पार्ने कार्य कुप्रถिमको परिभाषा भन्दा फरक छन्।
💬 टिप्पणी / गल्ती रिपोर्ट (०)
-
नेपालको संविधान अनुसार, ‘अनुचित प्रभाव’ (abuse of power) भन्ने कुरा कसले नियन्त्रण गर्छ?
सही उत्तर: ग) (c) अख्तियारपुर्णकार
सही उत्तर (c) हो। संविधान अनुसार, अख्तियारपन्नकार नै ‘अनुचित प्रभाव’ नियन्त्रण गर्ने निकाय हो। विकल्प (a) महान्यायाधिवक्ता मुद्दा चलाउने निकाय हो, (b) सर्वोच्च न्यायालयका न्यायाधीशहरू न्यायनिर्माता हुन्, र (d) राष्ट्रपतिको कार्यालयले शक्ति प्रयोगमा निगरानी गर्दैन।
💬 टिप्पणी / गल्ती रिपोर्ट (०)
-
सन् २०१९ मा लागू भएको अपराध नियन्त्रण ऐन अनुसार, अभियुक्तलाई जासूसा वा दुर्व्यवहार गरी बयान गराउनुले के देखाउँछ?
सही उत्तर: ख) (b) जासूसी गतिविधि अभियुक्तसँगको बयानलाई प्रमाण बनाउनका लागि प्रयोग हुन सक्छ, तर यसमा कतिपय मर्यादा राख्नु पर्दछ
सही उत्तर (b) हो। ऐनले जासूसी गतिविधिबाट प्राप्त बयानलाई प्रमाणका लागि प्रयोग गर्न सकिने भन्दै, साथसाथै यसमा कतिपय मर्यादा राख्नु पर्दछ भन्ने स्पष्ट पार्छ। विकल्प (a) जासूसी गतिविधिलाई उचित काम मान्दैन, (c) यसलाई स्वचालित रूपमा अवैध बनाउँदैन, र (d) प्रहरीले नै गराउने वाध्यताको विषय हो भनेर सही छैन।
💬 टिप्पणी / गल्ती रिपोर्ट (०)
-
नेपालको कानुनमा, अभियुक्तले दिएको स्वीकृती (confession) प्रमाणको रूपमा स्वीकार्नका लागि केही आधारभूत नियम छन्। यस सन्दर्भमा निम्न कुरालाई सही मानिन्छ?
सही उत्तर: ख) (b) अभियुक्तले स्वैच्छिक रूपमा स्वीकृतिको बयान दिइसकेपछि यसलाई प्रमाणका रूपमा लिन सकिन्छ
सही उत्तर (b) हो। कानुन अनुसार, अभियुक्तले स्वैच्छिक रूपमा बयान दिइसकेपछि नै त्यसलाई प्रमाणका रूपमा लिन सकिन्छ। विकल्प (a) वकिलको उपस्थितिले स्वीकृतीलाई अवैध बनाउँदैन, (c) प्रहरीले बल प्रयोग गरेर बयान लिन वाध्य छैन, र (d) डरलाग्दो वातावरणमा बयान दिएको भए पनि स्वीकृती मान्य हुन्छ।
💬 टिप्पणी / गल्ती रिपोर्ट (०)
-
२०७४ सालको मुलुकी अपराध संहिता अनुसार, ‘अपराध’ शब्दको परिभाषामा के उल्लेख गरिएको छ?
सही उत्तर: क) (a) कुनै व्यक्तिले अर्को व्यक्तिलाई हानि नोक्सान पुर्याउने कार्य
सही उत्तर (a) हो। संहितामा ‘अपराध’ लाई कसरी हानि नोक्सान पुर्याउने कार्यको रूपमा परिभाषित गरेको छ। विकल्प (b) सामूहिक गतिविधि, (c) राज्यविरुद्धको गतिविधि र (d) स्वार्थ आधारित अवैध कार्य सबै अपराधको परिभाषा भन्दा फरक छन्।
💬 टिप्पणी / गल्ती रिपोर्ट (०)
-
नेपालको संविधान २०७२ अनुसार, कुनै व्यक्तिविरुद्ध अपराधसम्बन्धी अख्तियार अनुसन्धान गर्ने प्रहरीको प्रारम्भिक जाहेरकारी (Initial Inquiry) कसले गर्ने?
सही उत्तर: ख) जिल्ला प्रहरी कार्यालय
जिल्ला प्रहरी कार्यालय अपराधसम्बन्धी अख्तियारको प्रारम्भिक जाहेरकारी गर्ने प्रमुख निकाय हो। अन्य विकल्पहरू प्रहरी महानिरीक्षकको समग्र नियन्त्रण वा राष्ट्रिय अनुसन्धान ब्यूरोको विशेष कार्यमा जोड दिन्छन्, तर जिल्ला स्तरको प्रहरी कार्यालयले प्राथमिक जाहेरकारी गर्छ।
💬 टिप्पणी / गल्ती रिपोर्ट (०)
-
नेपालको संविधान, २०७२ अनुसार, अपराधको परिभाषा वा तोडफोडको परिभाषा कता भेटिन्छ?
सही उत्तर: क) धारा ७६
सही उत्तर धारा ७६ हो। यस धारामा ‘अपराध’ र ‘तोडफोड’ लाई परिभाषित गरिएको छ। अन्य विकल्पहरू विभिन्न संवैधानिक धाराहरू हुन्, तर अपराधको परिभाषा धारा ७६ मा मात्र भेटिन्छ।
💬 टिप्पणी / गल्ती रिपोर्ट (०)
अभ्यास प्रश्न मात्र; आधिकारिक जानकारीका लागि psc.gov.np हेर्नुहोस्। उत्तरमा गल्ती भेटे प्रश्नमुनिको "टिप्पणी / गल्ती रिपोर्ट" मा लेख्नुहोस्।
नमस्ते! पाठ्यक्रम, सामान्य ज्ञान, भाषा परीक्षा वा कुनै प्रश्नको उत्तर बुझ्न सोध्नुहोस्।
AI ले गल्ती गर्न सक्छ। महत्वपूर्ण कुरा आधिकारिक स्रोतमा जाँच्नुहोस्।