सामुदायिक वन र वन व्यवस्थापन – Community Forestry & Management MCQ
सामुदायिक वन र वन व्यवस्थापन – वन विज्ञान
Community Forestry & Management · Forestry · ३९२ प्रश्न
३९२ प्रश्न उपलब्ध। मोड छान्नुहोस्:
सामुदायिक वन र वन व्यवस्थापन: प्रश्न र उत्तर
सही लागेको विकल्पमा थिच्नुहोस्। सही भए हरियो, गलत भए रातो देखिन्छ; ३ सेकेन्डपछि सही उत्तर र व्याख्या देखिन्छ।
सही: ० / ०
-
समुदायसँग एक छेउदेखि अर्को छेउसम्म हिँडेर भू-उपयोग, वनस्पति, माटो र समस्याको अवलोकन गर्ने PRA उपकरणलाई के भनिन्छ?
सही उत्तर: क) ट्रान्सेक्ट हिँडाइ (Transect walk)
ट्रान्सेक्ट हिँडाइमा क्षेत्रको क्रस-सेक्सन हुँदै हिँडेर विभिन्न क्षेत्रको अवस्था प्रत्यक्ष हेरिन्छ र चित्रमा उतारिन्छ। जोडी स्तरीकरण भने विकल्पहरूलाई दुई-दुई गरी तुलना गरेर प्राथमिकता छुट्याउने विधि हो।
💬 टिप्पणी / गल्ती रिपोर्ट (०)
-
PRA मा गाउँका विभिन्न संस्था/निकायको महत्त्व र उनीहरूबीचको सम्बन्ध देखाउन कुन उपकरण प्रयोग गरिन्छ?
सही उत्तर: ख) भेन चित्र (चपाती चित्र)
भेन (चपाती) चित्रमा ठूलो-सानो गोलाले संस्थाको महत्त्व र गोलाबीचको दूरीले समुदायसँगको निकटता देखाउँछ। मौसमी पात्रोले भने वर्षभरिका क्रियाकलाप र समस्याको समय देखाउँछ।
💬 टिप्पणी / गल्ती रिपोर्ट (०)
-
सहभागितामूलक ग्रामीण लेखाजोखा (PRA) विधिको विकास र प्रचारसँग सबैभन्दा बढी जोडिएका व्यक्ति को हुन्?
सही उत्तर: ग) रोबर्ट चेम्बर्स (Robert Chambers)
रोबर्ट चेम्बर्सले स्थानीय मानिसलाई आफ्नै अवस्थाको विश्लेषणमा सहभागी गराउने PRA विधिको विकास र प्रचार गरे। सामुदायिक वनमा स्रोत नक्शांकन, सम्पन्नता स्तरीकरण आदि PRA उपकरण प्रयोग हुन्छन्।
💬 टिप्पणी / गल्ती रिपोर्ट (०)
-
सन् १९६८ मा 'सामाजिक वन (Social forestry)' शब्द प्रयोग गर्ने वन अर्थशास्त्री को हुन्?
सही उत्तर: ग) ज्याक वेस्टोबी (Jack Westoby)
ज्याक वेस्टोबीले सन् १९६८ को नवौँ राष्ट्रमण्डल वन सम्मेलनमा Social forestry शब्द प्रयोग गरे। डिट्रिच ब्रान्डिस भने भारतमा वैज्ञानिक वन व्यवस्थापन सुरु गर्ने र टाउन्ग्या पद्धतिसँग जोडिएका व्यक्ति हुन्।
💬 टिप्पणी / गल्ती रिपोर्ट (०)
-
सामुदायिक वनमा प्रभावशाली र सम्पन्न वर्गले निर्णय प्रक्रिया र लाभमा हालीमुहाली गर्ने प्रवृत्तिलाई के भनिन्छ?
सही उत्तर: घ) अभिजात कब्जा (Elite capture)
टाठाबाठा वर्गले लाभ र पद कब्जा गर्दा गरिब, दलित र महिलाहरू पछि पर्छन्, यसलाई Elite capture भनिन्छ। यसलाई घटाउन सुशासन, समावेशी कार्यसमिति र गरिबलक्षित कार्यक्रम अपनाइन्छ।
💬 टिप्पणी / गल्ती रिपोर्ट (०)
-
सामुदायिक वनको संरक्षणमा योगदान नगरी त्यसको लाभ मात्र लिने व्यक्तिको समस्यालाई के भनिन्छ?
सही उत्तर: क) फ्री राइडर समस्या (Free rider problem)
लागत नबेहोरी लाभ मात्र लिने प्रवृत्तिलाई फ्री राइडर समस्या भनिन्छ, जुन साझा स्रोत व्यवस्थापनको प्रमुख चुनौती हो। अभिजात कब्जा भने सम्पन्न/प्रभावशाली वर्गले निर्णय र लाभमा कब्जा जमाउनु हो।
💬 टिप्पणी / गल्ती रिपोर्ट (०)
-
साझा स्रोत (Common pool resource) का दुई मुख्य विशेषता कुन हुन्?
सही उत्तर: ख) उपभोगमा प्रतिस्पर्धा (Subtractability) र अरूलाई बहिष्कार गर्न कठिन हुनु
साझा स्रोतमा एकले उपभोग गर्दा अरूका लागि घट्छ र अरूलाई रोक्न कठिन हुन्छ। प्रतिस्पर्धा नहुने र बहिष्कार गर्न कठिन वस्तु भने सार्वजनिक वस्तु (Public good) हो।
💬 टिप्पणी / गल्ती रिपोर्ट (०)
-
एलिनोर ओस्ट्रमले प्रस्तुत गरेका साझा स्रोत व्यवस्थापनका 'डिजाइन सिद्धान्त' मध्ये कुन पर्छ?
सही उत्तर: ख) स्रोत र उपभोक्ताको स्पष्ट रूपमा परिभाषित सीमाना
स्पष्ट सीमाना, स्थानीय अवस्थाअनुकूल नियम, सहभागितामूलक निर्णय, अनुगमन र क्रमिक दण्ड ओस्ट्रमका प्रमुख डिजाइन सिद्धान्त हुन्। खुला पहुँचलाई उनले साझा स्रोत विनाशको कारण मानेकी छन्।
💬 टिप्पणी / गल्ती रिपोर्ट (०)
-
साझा स्रोत व्यवस्थापन (Common pool resource governance) सम्बन्धी अध्ययनका लागि सन् २००९ मा अर्थशास्त्रमा नोबेल पुरस्कार पाउने व्यक्ति को हुन्?
सही उत्तर: ग) एलिनोर ओस्ट्रम
एलिनोर ओस्ट्रमले स्थानीय समुदायले नियम बनाएर वन, सिँचाइ जस्ता साझा स्रोत सफलतापूर्वक व्यवस्थापन गर्न सक्ने देखाएकोमा सन् २००९ मा नोबेल पाइन्। उनका अध्ययनमा नेपालका किसानद्वारा व्यवस्थित सिँचाइ प्रणाली पनि समेटिएका थिए।
💬 टिप्पणी / गल्ती रिपोर्ट (०)
-
साझा स्रोत (Commons) सम्बन्धी 'The Tragedy of the Commons' (१९६८) लेख कसले लेखेका हुन्?
सही उत्तर: घ) ग्यारेट हार्डिन (Garrett Hardin)
ग्यारेट हार्डिनले सन् १९६८ मा Science पत्रिकामा यो लेख लेखी खुला साझा स्रोत अत्यधिक दोहनले नष्ट हुने तर्क गरे। एलिनोर ओस्ट्रमले पछि समुदायले साझा स्रोत दिगो रूपमा व्यवस्थापन गर्न सक्ने देखाइन्।
💬 टिप्पणी / गल्ती रिपोर्ट (०)
यी अभ्यास प्रश्न हुन्, आधिकारिक प्रश्न होइनन्। पाठ्यक्रम, विज्ञापन र नतिजाका लागि सम्बन्धित निकायको आधिकारिक वेबसाइट हेर्नुहोस्। उत्तरमा गल्ती भेटे प्रश्नमुनिको "टिप्पणी / गल्ती रिपोर्ट" मा लेख्नुहोस्।
नमस्ते! पाठ्यक्रम, सामान्य ज्ञान, भाषा परीक्षा वा कुनै प्रश्नको उत्तर बुझ्न सोध्नुहोस्।
AI ले गल्ती गर्न सक्छ। महत्वपूर्ण कुरा आधिकारिक स्रोतमा जाँच्नुहोस्।