प्रथम पत्र – शिक्षण पेशा, शिक्षा नीति र शिक्षा मनोविज्ञान
प्रथम पत्र – शिक्षण पेशा, शिक्षा नीति र शिक्षा मनोविज्ञान
TSC Paper I – Teaching Profession & Education Policy · २,६०० प्रश्न
२,६०० प्रश्न उपलब्ध। मोड छान्नुहोस्:
शिक्षण पेशा पत्र: प्रश्न र उत्तर
सही लागेको विकल्पमा थिच्नुहोस्। सही भए हरियो, गलत भए रातो देखिन्छ; ३ सेकेन्डपछि सही उत्तर र व्याख्या देखिन्छ।
सही: ० / ०
-
'संरक्षण' (Conservation) को सिद्धान्त पियाजेको के सन्दर्भमा महत्त्वपूर्ण छ?
सही उत्तर: क) विद्यार्थीको भावनात्मक विकासलाई प्रोत्साहन गर्न
पियाजेको संरक्षण सिद्धान्त बालकहरूले वस्तुको आकार, मात्रा, र संख्याको बारेमा कसरी बुझ्छन् भन्ने व्याख्या गर्दछ। यसले बालकोदको संज्ञानात्मक विकासको चरणहरूलाई स्पष्ट पार्छ। अन्य विकल्पहरू यो सिद्धान्तसँग सम्बन्धित छैनन्।
💬 टिप्पणी / गल्ती रिपोर्ट (०)
-
२०७८ मा, नेपालको नयाँ पाठ्यक्रम अनुसार, विद्यार्थीहरूको पूर्वज्ञान र क्षमताअनुसार उपयुक्त कक्षा वा समूहमा राख्न गराउँदा मुख्य उद्देश्य के हो?
सही उत्तर: घ) शिक्षकहरूलाई विभिन्न विषयअनुसार तालिम प्रदान गर्ने
सही उत्तर विकल्प ३ हो। नयाँ पाठ्यक्रमको मुख्य उद्देश्य प्रत्येक विद्यार्थीको पूर्वज्ञान र क्षमताअनुरुप उपयुक्त कक्षा वा समूहमा राखेर उनीहरूको सिकाइ प्रक्रियालाई सहज बनाउने, प्रतिस्पर्धात्मक परीक्षामा तयारी भइराएसम्म यो उद्देश्य नहुन सक्छ। अन्य विकल्पहरू यस पाठ्यक्रमको मूल उद्देश्यसँग मेल खाँदैनन्।
💬 टिप्पणी / गल्ती रिपोर्ट (०)
-
स्कुलाली उमेरका बालबालिकामा ‘मनोससामाजिक द्वन्द्व’ (Psychosocial Conflict) कुन मनो-विज्ञानी युरी ब्रोनफेनरले व्याख्या गरेका हुन्?
सही उत्तर: ख) पारिस्थितिक प्रणाली सिद्धान्त (Ecological Systems Theory)
यूरी ब्रोनफेनरले स्कुलाली उमेरका बालबालिकामा ‘मनोससामाजिक द्वन्द्व’ लाई पारिस्थितिक प्रणाली सिद्धान्त (Ecological Systems Theory) को माध्यमबाट व्याख्या गरेका थिए। यस अनुसार, बच्चालाई परिवार, विद्यालय र समुदायबीचको सम्बन्धले प्रभावित गर्छ। अन्य विकल्पहरू ब्रोनफेनरको मूल सिद्धान्तहरूप्रति सही छैनन्।
💬 टिप्पणी / गल्ती रिपोर्ट (०)
-
कति प्रतिशत विद्यार्थीहरूले उचित समय र सहयोग पाएपछि निर्धारित शैक्षिक मापदण्ड हासिल गर्न सक्छन भन्ने सिद्धान्त कुन मनोविज्ञानको आधारमा आधारित छ?
सही उत्तर: ख) पिएजाको ज्ञान मनोविज्ञान (Piaget’s Cognitive Psychology)
यस सिद्धान्तले पिएजाको ज्ञान मनोविज्ञानको आधारमा बनेको छ। पिएजाले बालबालिकाको बौद्धिक विकास चरणहरू र ती चरणहरूमा आधारित सिकाइ प्रक्रियालाई व्याख्या गरेका थिए। अन्य विकल्पहरूले यो विशेष अवधारणासँग मिल्दछन् भन्न सकिँदैन।
💬 टिप्पणी / गल्ती रिपोर्ट (०)
-
बालबच्चाहरूले नयाँ शब्द सिक्दा प्रायः भिडान्त र लयको प्रयोग गर्छन्। यसलाई पियाजेको ‘भाषा अर्जन यन्त्र’ (Language Acquisition Device) ले के सम्झाउँछ?
सही उत्तर: ग) बालबच्चाहरू भाषा सिक्न परिवेश र अनुभवबाट प्रभावित हुन्छन्
पिएजाको ‘भाषा अर्जन यन्त्र’ (Language Acquisition Device) ले भन्छ, बालबालिका भाषा सिक्न परिवेश र अनुभवबाट प्रभावित हुन्छन्। यसले यो तथ्यलाई प्रमाणित गर्दछ कि भाषा सिक्ने क्षमता जन्मजात हुँदैन, तर वातावरण र सम्पर्कमा आएका व्यक्तिहरूको बोलीबाट प्राप्त हुन्छ। अन्य विकल्पहरू सही छैनन् किनकि उनीहरू भाषा सिक्ने प्रक्रियाको जटिलतालाई नबुझ्छन्।
💬 टिप्पणी / गल्ती रिपोर्ट (०)
-
पिएजाको ‘संरक्षण’ (Conservation) को बोध अनुसार, यदि एउटा प्लास्टिकको गोलालाई त्रिकोण आकार बनाउँदा त्यसको मात्रा कहिल्यै नबदलिँदो हो भने, बच्चाले कुन निष्कर्ष निकाल्छ?
सही उत्तर: क) गोला र त्रिकोणमा आकार फरक छ तर मात्रा समान हुन्छ
पिएजाको अनुसार, संरक्षणको बोध भनेको वस्तुको परिमाण (quantity) तलमासु रहँदैन भन्ने बुझ्नु हो। गोलालाई त्रिकोण बनाउँदा आकार परिवर्तन भए पनि, बच्चाले त्यसको मात्रा समान रहने निष्कर्ष निकाल्छ। विकल्पहरू गलत हुन् किनकी उनीहरूमा परिमाणात्मक बुझौताको अभाव छ।
💬 टिप्पणी / गल्ती रिपोर्ट (०)
-
फ्रायडको मनोविश्लेषणात्मक थ्योरिमा, करिब ६ वर्षदेखि यौवनारम्भसम्म बालबालिकामा यौन इच्छाको विकास हुने चरणलाई के भनिन्छ?
सही उत्तर: क) अ. इद अवस्था (Id Stage)
सही उत्तर 0 हो। फ्रायडले बालबालिकाको मनोविश्लेषणात्मक विकासमा ६ देखि यौवनारम्भसम्मको चरणलाई ‘इद अवस्था’ भनेका थिए, जहाँ यौन इच्छा प्रमुख हुन्छ। विकल्प ए ‘एगो अवस्था’ सुपरइगोको विकाससँग सम्बन्धित छ, र विकल्प ब ‘सुपरइगो अवस्था’ पनि फ्रायडको थ्योरी हो तर यो विशेष चरणलाई बुट्न सकेको छैन। विकल्प ड ‘लिबिडो’ यौन ऊर्जाको मात्रा हो।
💬 टिप्पणी / गल्ती रिपोर्ट (०)
-
पियाजेको संज्ञानात्मक विकासको चरणमा ‘संसात्करण’ (Accommodation) र ‘समायोजन’ (Adaptation)बीच सन्तुलन कायम गर्दा मानसिक संरचनालाई स्थिर बनाउने प्रक्रियालाई के भनिन्छ?
सही उत्तर: ख) ब. पियाजेको 'ज्ञान निर्माणको चरण' (Stage of Cognitive Construction)
सही उत्तर 1 हो। पियाजेले संज्ञानात्मक विकासको चरणमा ‘संसात्करण’ र ‘समायोजन’बीच सन्तुलन कायम गर्दा मानसिक संरचनालाई स्थिर बनाउने प्रक्रियालाई ‘ज्ञान निर्माणको चरण’ भनेका थिए। विकल्प ए ‘अनुभवजन्य शिक्षा’ थ्योरी हो, जुन स्किनरले दिन्नुभएको छ। विकल्प ब ‘इजो’ फ्रायडको मनोविश्लेषणात्मक थ्योरी हो। विकल्प ड ‘वागलरको ‘संज्ञानको प्रतिलिपि’ पनि एउटा अवधारणा हो, तर पियाजेको चरणमा यो मुख्य कुरा हो।
💬 टिप्पणी / गल्ती रिपोर्ट (०)
-
स्किन्यरको व्यवहारवाद अनुसार, कुनै विशेष लक्षित व्यवहारसम्म पुग्नकालागी त्यसतर्फका साना-साना नजिकका चरणलाई क्रमशः पुनर्बलन दिने प्रक्रियालाई के भनिन्छ?
सही उत्तर: घ) ड. निश्चित पुनर्बलन (Positive Reinforcement)
सही उत्तर 3 हो। स्किनरले सिकाउनका लागि, कुनै व्यवहारलाई प्रोत्साहन गर्नको लागि ‘पुनर्बलन’ को प्रक्रियाबाट जान्छन्। विकल्प ए ‘कंडीशन्ड रिस्पन्स’ भनेको पुनर्बलनबाट उत्पन्न हुने प्रतिक्रिया हो, जुन स्किनरले व्याख्या गरेका थिए। विकल्प ब ‘अनकंडीशन्ड रिस्पन्स’ भनेको कुनै स्वाभाविक प्रतिक्रिया हुन्छ, जुन पुनर्बलनबाट प्रभावित हुँदैन। विकल्प क ‘शृंखला पुनर्बलन’ एउटा विशेष प्रकारको पुनर्बलन हो र विकल्प ड ‘निश्चित पुनर्बलन’ पनि एक प्रकारको पुनर्बलन हो।
💬 टिप्पणी / गल्ती रिपोर्ट (०)
-
अर्धविभाजन विधिमा दुई आधा भागबीचको सहसम्बन्ध 0.6 आयो भने स्पियरम्यान-ब्राउन सूत्र r = 2r½ / (1 + r½) को प्रयोग गर्दा, यसले के देखाउँछ?
सही उत्तर: ग) (c) दुई चरबीच मध्यम सकारात्मक सहसम्बन्ध छ।
स्पियरम्यान-ब्राउन सूत्रमा r को मान -1 देखि +1 सम्म हुन्छ। 0.6 को मान दुई चरबीच मध्यम सकारात्मक सहसम्बन्ध रहेको देखाउँछ। विकल्प (a) पूर्ण सकारात्मक सहसम्बन्धको भन्दा सानो मान हो र (d) कुनै सहसम्बन्ध नहुँदो भन्दा बढी हो। विकल्प (b) नकारात्मक सहसम्बन्धको भन्दा सानो मान हो।
💬 टिप्पणी / गल्ती रिपोर्ट (०)
यी अभ्यास प्रश्न हुन्, आधिकारिक प्रश्न होइनन्। पाठ्यक्रम, विज्ञापन र नतिजाका लागि सम्बन्धित निकायको आधिकारिक वेबसाइट हेर्नुहोस्। उत्तरमा गल्ती भेटे प्रश्नमुनिको "टिप्पणी / गल्ती रिपोर्ट" मा लेख्नुहोस्।
नमस्ते! पाठ्यक्रम, सामान्य ज्ञान, भाषा परीक्षा वा कुनै प्रश्नको उत्तर बुझ्न सोध्नुहोस्।
AI ले गल्ती गर्न सक्छ। महत्वपूर्ण कुरा आधिकारिक स्रोतमा जाँच्नुहोस्।