प्रथम पत्र – शिक्षण पेशा, शिक्षा नीति र शिक्षा मनोविज्ञान
प्रथम पत्र – शिक्षण पेशा, शिक्षा नीति र शिक्षा मनोविज्ञान
TSC Paper I – Teaching Profession & Education Policy · २,६०० प्रश्न
२,६०० प्रश्न उपलब्ध। मोड छान्नुहोस्:
शिक्षण पेशा पत्र: प्रश्न र उत्तर
सही लागेको विकल्पमा थिच्नुहोस्। सही भए हरियो, गलत भए रातो देखिन्छ; ३ सेकेन्डपछि सही उत्तर र व्याख्या देखिन्छ।
सही: ० / ०
-
मूल्याङ्कन गर्दा विद्यार्थीको 'शारीरिक स्वास्थ्य' लाई कति मापन गर्ने स्केलमा राखिन्छ?
सही उत्तर: ख) गुणात्मक स्केल (Qualitative Scale)
विद्यार्थीको शारीरिक स्वास्थ्यलाई मूल्याङ्कन गर्दा यो बिभिन्न स्केलमा राखिन्छ। यसमा विद्यार्थीको शारीरिक गतिविधि, पौष्टिक आहार र अनुशासनात्मक अवस्थाको सम्बन्धी जानकारी समावेश हुन्छ। जबकि, गुणात्मक स्केलले व्यक्तिपरक दृष्टिकोण प्रस्तुत गर्छ, मानक विचलन स्केलले प्रदर्शनको भिन्नता मापन गर्छ, र प्रगति स्केलले समयक्रममा सुधारको मूल्यांकन गर्दछ।
💬 टिप्पणी / गल्ती रिपोर्ट (०)
-
‘नकारात्मक टिपिंग’ (Negative Tipping) मूल्याङ्कन प्रणालीमा, यदि कुनै विद्यार्थीले प्रश्नको गलत उत्तर दिन्छ भने, त्यसले उसको समग्र प्राप्ताङ्कमा नकारात्मक प्रभाव पार्छ। यसको मुख्य उद्देश्य के हो?
सही उत्तर: ग) सही उत्तर दिने विद्यार्थीहरूको तुलनामा गलत उत्तर दिने विद्यार्थीहरूको प्रदर्शनमा ध्यान केन्द्रित गर्नु
नकारात्मक टिपिंगले विद्यार्थीहरूबीच प्रतिस्पर्धालाई प्रोत्साहन गर्छ र उनीहरूलाई थप ध्यानपूर्वक अध्ययन गर्न प्रेरित गर्दछ। यसले सही उत्तर नदिने विद्यार्थीहरूको प्रदर्शनमा नकारात्मक प्रभाव पार्नुले उनीहरूलाई थोरै सम्झन बाध्य तुल्याउँछ। जबकि, अन्य विकल्पहरू मूल्याङ्कनको गलत उद्देश्य हुन्।
💬 टिप्पणी / गल्ती रिपोर्ट (०)
-
कक्षामा विद्यार्थीहरूलाई परियोजना कार्य दिइएको छ। विद्यार्थीले परियोजना कार्यको प्रगति रिपोर्ट बुझ्दा, कति प्रतिशत विद्यार्थीहरूले आफ्नो कार्यमा सुधारका लागि सुझाव दिए भन्ने कुरा मापन गर्नको लागि निम्न कुराबाट केही भन्दा केही महत्त्वपूर्ण हुन्छ?
सही उत्तर: ख) प्रत्येक विद्यार्थीको व्यक्तिगत स्कोर
विद्यार्थीहरूले आफ्नो कार्यमा सुधारका लागि सुझाव दिनु भनेको सिकाइ प्रक्रियामा सक्रिय सहभागिता भएको र आफ्नो कमजोरी पहिचान गरेको कुरालाई दर्शाउँछ। यो विद्यार्थीको बौद्धिक क्षमता तथा आत्म-मूल्याङ्कनको नमुना हो। जबकि, कुल स्कोर, औसत समय, र अधिकतम नम्बरले परियोजना कार्यको समग्र मूल्याङ्कनमा योगदान गर्दैनन्।
💬 टिप्पणी / गल्ती रिपोर्ट (०)
-
बालविकासमा ‘अन्वेषण’को मुख्य भूमिका के हो?
सही उत्तर: ख) (b) बच्चाले आफ्नो दु Interestहरूलाई खोजेर अगाडि बढाउनु पर्छ।
बच्चा अन्वेषण मार्फत आफ्नो दु Interestहरूलाई खोज्छ र अगाडि बढाउँछ, जसले गर्दा उसको बौद्धिक विकास हुन्छ। विकल्प (a), (c) र (d) बच्चाको बालविकासमा अन्वेषणको भूमिकासँग मिल्दहारै छैन।
💬 टिप्पणी / गल्ती रिपोर्ट (०)
-
पियाजेको ज्ञान विकासको चरणबद्धता अनुसार, बच्चाले नयाँ जानकारी वा अनुभव जब आफ्नो पहिलेको ज्ञानको ढाँचा (Schema) मा सिँহতर्फ समायोजन गर्छ, त्यसलाई के भनिन्छ?
सही उत्तर: ख) ब. आत्मसात्करण (Accommodation)
'आत्मसात्करण' (Accommodation) पियाजेको अनुसार नयाँ अनुभवलाई पहिलेदेखि भएको स्किमा (Schema) मै मिलाएर बुझ्ने प्रक्रिया हो। 'समरूपण' (Assimilation) मा नयाँ जानकारीले पहिलेको स्किमा लाई बदल्छ, जबकि 'अनुकल्लन' (Adaptation) दुबै प्रक्रियाको संयोजन हो।
💬 टिप्पणी / गल्ती रिपोर्ट (०)
-
हर्बार्टको पाठयोजना प्रणालीमा, विद्यार्थीहरूको ध्यान आकर्षित गर्ने र विषयवस्तु प्रस्तुत गर्ने चरण कहिले भइरहेको हुन्छ?
सही उत्तर: ख) शिक्षकको परिचय प्रस्तुतीकरणमा
हर्बार्टको पाठयोजना प्रणाली पाँच औपचारिक चरणहरू प्रदान गर्दछ। पहिलो चरण, ‘ध्यान आकर्षित गर्ने’ मा शिक्षक विद्यार्थीहरूलाई विषयवस्तुमा रुसोन्डाउने र उनीहरूको ध्यान आकर्षक तरिकाले आकर्षित गर्नेछन्। अन्य विकल्पहरू हर्बार्टको मूल ढाँचा भन्दा भिन्न छन्। 'मूल्याङ्गण' (Evaluation) अन्त्यमा हुन्छ।
💬 टिप्पणी / गल्ती रिपोर्ट (०)
-
२०७६ सालको राष्ट्रिय माध्यामिक तहको पाठ्यक्रम अनुसार, एउटा परियोजना कार्यको मूल्याङ्कन गर्दा विद्यार्थीले ‘सृजनात्मकता’ (Creativity) प्रदर्शन गरेको पाइँदा उसको प्राप्ताङ्कमा कति अंक दिइन्छ?
सही उत्तर: ग) ११ देखि १५ सम्म
२०७६ सालको पाठ्यक्रम अनुसार, परियोजना कार्यमा ‘सृजनात्मकता’ प्रदर्शन गर्दा विद्यार्थीलाई उच्च अंक दिइएका छन्। सृजनात्मकताले कार्यको मौलिकता र नवीनतालाई जोड दिन्छ, जसले मूल्याङ्कनकर्तालाई उच्च अंक दिन प्रेरित गर्छ। अन्य विकल्पहरू (१-५, ६-१०, १८) तुलनात्मक रूपमा कम अंक हुनसक्น हुन्छन् किनकि मूल्याङ्कन मापदण्डमा सृजनात्मकताको विस्तृत मूल्यांकन समावेश छ।
💬 टिप्पणी / गल्ती रिपोर्ट (०)
-
बाल मनोविज्ञानका अनुसार, बालबालिकामा 'अन्तर्दृष्टि सिकाइ' (Insight Learning) कसले प्रतिपादन गरे?
सही उत्तर: ग) उल्रिक बन्डुरा
उल्रिक बन्डुरा (Albert Bandura) ले बालबालिकाले अवलोकन गरेर आक्रामक व्यवहार सिक्ने र नक्कल गर्ने प्रवृत्तिलाई ‘अन्तर्दृष्टि सिकाइ’ (Insight Learning) भन्ने सिद्धान्त प्रस्तुत गरेका थिए। जिम ह्वार्फले जोनोभिमल डेवलेपमेन्ट प्रतिपादन गरे, एरिक एरिक्सन मनोसामाजिक चरणको बारेमा अध्ययन गर्छन्, जबकि पियाजेले संज्ञानात्मक विकासको सिद्धान्त प्रस्तुत गरेका हुन्।
💬 टिप्पणी / गल्ती रिपोर्ट (०)
-
बालकको विकासमा 'अनुभविलो सिकाइ' (Experiential Learning)को प्रयोगलाई समर्थन गर्ने थर्नडाइकको नियम कस्तो हुन्छ?
सही उत्तर: ख) नकारात्मक सुदृढीकरण नियम
थर्नडाइकको नकारात्मक सुदृढीकरण नियम (Negative Reinforcement Rule) अनुसार, असु ڪرڻ वा गलत कार्य गरेमा त्यसको परिणाम दोहोरिने र सही कार्य गर्दा असु ڪرڻ वा गलत कार्य गरेमा त्यसको परिणाम कमजोर हुने अवस्था हुन्छ। सकारात्मक सुदृढीकरण (Positive Reinforcement) मा सही कार्य गर्दा पुरस्कृत गरिन्छ।
💬 टिप्पणी / गल्ती रिपोर्ट (०)
-
‘जोनोभिमल डेवलेपमेन्ट’ (Zone of Proximal Development) सँग सम्बन्धित निम्न कुरालाई कसले प्रतिपादन गरेका हुन्?
सही उत्तर: ख) जिम ह्वार्फ
'जोनोभिमल डेवलेपमेन्ट' को अवधारणा जिम ह्वार्फ (Jean Piaget) ले प्रतिपादन गरेका थिए। यो अवधारणा दुईबीचको दूरीलाई बुटाएर बालबालिकाले के गर्न सक्छ र के गर्न सक्दैन भन्ने कुरामा प्रकाश पार्छ। जर्ज जिरेले ‘अन्तर्दृष्टि सिकाइ’ प्रतिपादन गरे, तर ह्वार्फको अवधारणा जोनोभिमल डेवलेपमेन्ट हो।
💬 टिप्पणी / गल्ती रिपोर्ट (०)
यी अभ्यास प्रश्न हुन्, आधिकारिक प्रश्न होइनन्। पाठ्यक्रम, विज्ञापन र नतिजाका लागि सम्बन्धित निकायको आधिकारिक वेबसाइट हेर्नुहोस्। उत्तरमा गल्ती भेटे प्रश्नमुनिको "टिप्पणी / गल्ती रिपोर्ट" मा लेख्नुहोस्।
नमस्ते! पाठ्यक्रम, सामान्य ज्ञान, भाषा परीक्षा वा कुनै प्रश्नको उत्तर बुझ्न सोध्नुहोस्।
AI ले गल्ती गर्न सक्छ। महत्वपूर्ण कुरा आधिकारिक स्रोतमा जाँच्नुहोस्।