बाल विकास र शिक्षा मनोविज्ञान – Child Development & Educational Psychology MCQ
बाल विकास र शिक्षा मनोविज्ञान – शिक्षण पेशा पत्र
Child Development & Educational Psychology · TSC Paper I – Teaching Profession & Education Policy · ५४७ प्रश्न
५४७ प्रश्न उपलब्ध। मोड छान्नुहोस्:
बाल विकास र शिक्षा मनोविज्ञान: प्रश्न र उत्तर
सही लागेको विकल्पमा थिच्नुहोस्। सही भए हरियो, गलत भए रातो देखिन्छ; ३ सेकेन्डपछि सही उत्तर र व्याख्या देखिन्छ।
सही: ० / ०
-
पियाजेको संज्ञानात्मक विकासको पहिलो चरण (जन्मदेखि करिब २ वर्ष) लाई ‘संवेदी सङ्ग्रह गर्ने चरण’ (Sensorimotor Stage) भनिन्छ। यस चरणमा, शिशुले आफ्नो दुईवटा मुख्य संवेदनामा – दृष्टि र स्पर्श – ध्यान केन्द्रित गर्छन् र सरल क्रियाहरू सिक्न थाल्छन्। अन्य विकल्पहरू गलत हुन् किनकि उनीहरू विशेष चरणहरू वा प्रक्रियाहरूको सही विवरण दिन्छन्।
सही उत्तर: क) संवेदी सङ्ग्रह गर्ने चरण
💬 टिप्पणी / गल्ती रिपोर्ट (०)
-
‘दुई-वर्षीय थुږي’ (Two-year old theory) अनुसार, बालकले संसारलाई कस्तो दृष्टिकोणबाट हेर्दछन्?
सही उत्तर: ग) वस्तु र व्यक्ति दुवैलाई समान रूपमा हेर्ने (Treating objects and people equally)
‘दुई-वर्षीय थुږي’ अनुसार, बालकले संसारलाई वस्तु र व्यक्ति दुवैलाई समान रूपमा हेर्दछन्। यस अवस्थामा, उनीहरूले वस्तुहरूको गुण र उद्देश्यबारे सचेत हुँदैनन्।
💬 टिप्पणी / गल्ती रिपोर्ट (०)
-
‘अन्वेषण’ (exploration) र ‘पुनर्बलन’ (reinforcement) को आधारमा स्किनरले सिकाइको के प्रकार स्थापित गरेका छन्?
सही उत्तर: क) व्यवहारवाद (Behaviorism)
स्किन्जरले ‘अन्वेषण’ र ‘पुनर्बलन’ को आधारमा व्यवहारवाद (Behaviorism) स्थापित गरेका थिए, जहाँ वातावरणको प्रतिक्रिया सिकाइ प्रक्रियालाई प्रभावित गर्छ।
💬 टिप्पणी / गल्ती रिपोर्ट (०)
-
कोलबर्गको नैतिक विकासको चरणहरूमा, ‘नैतिक दायित्व’ (duty-based morality) को चरण कहिले हुन्छ?
सही उत्तर: ग) चरण ३: सक्षमता-परिणामी (Postconventional)
कोलबर्गको चरणबद्ध ढाँचा अनुसार, ‘नैतिक दायित्व’ (duty-based morality) को चरणमा व्यक्तिले नियम र कर्तव्यहरूलाई पालन गर्ने माध्यमलाई नैतिक रूपमा सही मान्छन्। यसले ‘रूढिवादी-कर्तव्यपन्थी’ (Conventional) चरणलाई प्रतिनिधित्व गर्दछ।
💬 टिप्पणी / गल्ती रिपोर्ट (०)
-
पियाजेको अनुसार, नयाँ जानकारीलाई विद्यमान ज्ञान प्रणाली (schema) को साथ जोड्न सकिने प्रक्रियालाई ‘अनुकूलन’ (accommodation) भनिन्छ। यसलाई कसले खोज्छ?
सही उत्तर: ख) जॉन पियाजे
जॉन पियाजेले अनुकूलन (Accommodation) लाई ज्ञान प्रणालीमा नयाँ जानकारी जोड्ने प्रक्रियाको रूपमा व्याख्या गरेका थिए। अल्बर्ट बन्डुरले 'संज्ञात्मक विकासको सामाजिक सिद्धान्त' (Social Cognitive Theory) ले प्रकाश गराएका छन्।
💬 टिप्पणी / गल्ती रिपोर्ट (०)
-
नवजात शिशुमा पहिलो पटक देखिने संवेगको नाम के हो, जुन पछि अन्य संवेगहरूलाई उत्प्रेरित गर्छ?
सही उत्तर: ख) शूलेक संवेग (Reflex of Suck)
शूलेक संवेग (Suck reflex) नवजात शिशुहरूमा पहिलो पटक देखिने सामान्य संवेग हो, जसले दूध वा मासुको स्वाद लिने बेलामा स्तनपस्तिका दुवै सिरा सन्न हुन्छन्। अन्य विकल्पहरू नवजात शिशुको विकासमा महत्त्वपूर्ण नहुँ।
💬 टिप्पणी / गल्ती रिपोर्ट (०)
-
बाल विकासमा ‘अनुबन्धित अनुबन्धन’ (Classical Conditioning) लाई प्रयोग गर्दा, यदि कुनै बच्चालाई लगातार घण्टी दिइए र त्यससँगै खाना दिइए, तर अन्ततः घण्टी मात्र दिइरहोस्, तब बच्चाले घण्टी सुन्यो भने त्यसलाई के भइरहेको हुन्छ?
सही उत्तर: ख) घण्टीलाई एक सकारात्मक उत्तेजक (Stimulus) मान्छ
अनुबन्धित अनुबन्धनमा, कुनै एक उत्तेजक (घण्टी) र अर्खै उत्तेजक (खाना) बीच सम्बन्ध स्थापित हुन्छ। जब खाना हट्छ र घण्टी मात्र दिइन्छ, तब बच्चाले घण्टीलाई खानाको संकेतको रूपमा सिक्दछ। ‘घण्टीसँग खानाको सम्बन्ध स्थापित हुन्छ’ यो विकल्प सही हो।
💬 टिप्पणी / गल्ती रिपोर्ट (०)
-
बालकहरूमा सम्भावनात्मक व्यवहार (Operant behavior) विकास हुने प्रक्रियालाई निम्न कुराले कसरी प्रभाव पार्छ?
सही उत्तर: ग) सकारात्मक र नकारात्मक सुदृढीकरण (Positive and negative reinforcement)
सही उत्तर ‘सकारात्मक र नकारात्मक सुदृढीकरण’ हो। थर्नडाइकले भोटे अनुसार, सकारात्मक सुदृढीकरणले वांछित व्यवहारलाई दोहोरिरहेको छ र नकारात्मक सुदृढीकरणले असुक्षित व्यवहारलाई कमजोर बनाउँछ। अन्य विकल्पहरू सम्भावनात्मक व्यवहार विकासमा सम्बन्धित छैनन्।
💬 टिप्पणी / गल्ती रिपोर्ट (०)
-
स्किनरले प्रयोग गरेको ‘ओपन-फिडब्याक’ (Open Feedback) प्रणाली कस्तो प्रकारको अनुबन्धन हो?
सही उत्तर: ग) प्रतिक्रियात्मक अनुबन्धन
'ओपन-फिडब्याक' प्रणालीमा, अनुबन्धित व्यक्तिले प्रतिक्रिया तत्काल दिन्छ र उसको कार्यलाई सही वा गलत भन्न सक्छ। यसले तत्काल प्रतिक्रियाको माध्यमबाट व्यवहारलाई आकार दिँन मद्दत गर्दछ, जसले यो ‘प्रतिक्रियात्मक अनुबन्धन’ हो।
💬 टिप्पणी / गल्ती रिपोर्ट (०)
-
पियाजेको मनोदशा विकासको सैद्धान्तिक दृष्टान्त अनुसार, निम्न कुरामा सेतो छ?
सही उत्तर: घ) ६–७ वर्षे बालकहरूले संसारलाई 'म' को ध्यान केन्द्रित गरी हेर्दछन्
पियाजेको अनुसार मनोदशा (Stages) क्रमबद्ध रूपमा विकसित हुन्छन्। पहिलो चरण ‘संवेदी-व्यवहारजन्य’ (Sensorimotor) छ, जसमा शिशुहरूले आफ्नो संवेदनामा आधारित क्रियाकलाप मार्फत ज्ञान प्राप्त गर्छन्। 'सम्मान' बुझ्न दुई देखि तीन वर्षको उमेरको बच्चाले बुझ्दछ र ९–१२ महिना अवधिमा उचाइ र वलिमा सुधार हुन्छ।
💬 टिप्पणी / गल्ती रिपोर्ट (०)
यी अभ्यास प्रश्न हुन्, आधिकारिक प्रश्न होइनन्। पाठ्यक्रम, विज्ञापन र नतिजाका लागि सम्बन्धित निकायको आधिकारिक वेबसाइट हेर्नुहोस्। उत्तरमा गल्ती भेटे प्रश्नमुनिको "टिप्पणी / गल्ती रिपोर्ट" मा लेख्नुहोस्।
नमस्ते! पाठ्यक्रम, सामान्य ज्ञान, भाषा परीक्षा वा कुनै प्रश्नको उत्तर बुझ्न सोध्नुहोस्।
AI ले गल्ती गर्न सक्छ। महत्वपूर्ण कुरा आधिकारिक स्रोतमा जाँच्नुहोस्।