बाल विकास र शिक्षा मनोविज्ञान – Child Development & Educational Psychology MCQ
बाल विकास र शिक्षा मनोविज्ञान – शिक्षण पेशा पत्र
Child Development & Educational Psychology · TSC Paper I – Teaching Profession & Education Policy · ५४७ प्रश्न
५४७ प्रश्न उपलब्ध। मोड छान्नुहोस्:
बाल विकास र शिक्षा मनोविज्ञान: प्रश्न र उत्तर
सही लागेको विकल्पमा थिच्नुहोस्। सही भए हरियो, गलत भए रातो देखिन्छ; ३ सेकेन्डपछि सही उत्तर र व्याख्या देखिन्छ।
सही: ० / ०
-
मारिया मोन्टेसरीले रोममा सन् १९०७ मा खोलेको पहिलो बालकेन्द्रलाई ‘डार्विनियन स्कुल’ (Darwinian School) भनियो। यसको मुख्य विशेषता के थियो?
सही उत्तर: ख) (b) बच्चाहरूलाई प्राकृतिक वातावरणमा घुम्न र अवलोकन गर्न प्रोत्साहित गरिएकोथ्यो, उनीहरूलाई स्व-अध्ययन गर्ने अवसर प्रदान गरिएको थियो
सही उत्तर (b) हो। मोन्टेसरीले बच्चाहरूलाई स्वाभाविक तरिकामा सिक्न प्रोत्साहन दिए, उनीहरूलाई अवलोकन गर्ने, हात खेल्ने र स्व-अध्ययन गर्ने अवसर प्रदान गरे। गलत विकल्पहरूले मोन्टेसरीको शिक्षा प्रणालीको मुख्य विचारलाई सही रूपमा प्रतिबिम्बित गर्दैनन्।
💬 टिप्पणी / गल्ती रिपोर्ट (०)
-
बाल विकासमा ‘अन्वेषण’ (Exploration) शब्दले के बुझाउँछ?
सही उत्तर: क) बालको सक्रिय रूपमा वातावरणसँग अन्तरक्रिया गर्ने र नयाँ कुराहरू सिक्ने प्रक्रिया
'अन्वेषण' शब्दले बालबालिकाको सक्रिय रूपमा वातावरणसँग अन्तरक्रिया गर्दा नयाँ कुराहरू सिक्ने प्रक्रियालाई बुझाउँछ। यो विकल्प अन्य तीन भन्दा फरक छ किनकि यसमा निष्क्रिय अवलोकन वा केवल मनोरन्जनको कुरा गरिएको छ।
💬 टिप्पणी / गल्ती रिपोर्ट (०)
-
मनोसामाजिक विकासमा एरिकसनले बु्याकेका अनुसार ३–६ वर्षका बालबालिकामा देखिएको द्वन्द्व कुरा हो?
सही उत्तर: ख) सвое अस्तित्वको भावना र सामाजिक अपेक्षाबीचको संघर्ष
एरिकसनले यस उमेर समूहमा ‘पहचानको संकट’ (Identity crisis) भन्ने द्वन्द्व बुवाकेका थिए। बालबालिका आफ्नो व्यक्तिगत पहिलो र सामाजिक अपेक्षाबीच सन्तुलन खोज्न थाल्छन्, जसले गर्दा उनीहरूमा 'सвое अस्तित्वको भावना' र सामाजिक अपेक्षाबीच संघर्ष उत्पन्न हुन्छ। अन्य विकल्पहरू यस्तै यो द्वन्द्वसँग मेलकिदैनन्।
💬 टिप्पणी / गल्ती रिपोर्ट (०)
-
एरिकसनले शैशवावस्था (Infancy) मा बाल मनोविज्ञानमा के रूपमा प्रकाश डाला?
सही उत्तर: ग) आफ्नो भावनाहरू विकास गर्नु
एरिकसनले शैशवावस्थामा 'आत्म-नियन्त्रण सिक्नु' लाई मुख्य मनोसामाजिक द्वन्द्वका रूपमा प्रकाश डाला। यस अवधिमा बच्चा आफ्नो शरीर र वातावरणसँग सम्बन्ध स्थापित गर्छ, जसबाट उनी स्वतः आत्म-नियन्त्रणको सीप हासिल गर्दछ। अन्य विकल्पहरू - ‘सामाजिक अन्तरक्रियामा संलग्न हुनु’, ‘आफ्नो भावनाहरू विकास गर्नु’ तथा ‘शारीरिक विकासमा ध्यान केन्द्रित गर्नु’ – यो अवधिमा नभई क्रमशः पछिल्ला चरणहरूमा विकसित हुन्छन्।
💬 टिप्पणी / गल्ती रिपोर्ट (०)
-
‘काल्पनिक दर्शक’ (Imaginary Audience) अवधारणाले के व्याख्या गर्दछ?
सही उत्तर: ख) बालकको आत्म-जागरूकता र प्रतिबिम्बमा आफ्नो छवि हेर्नु
'काल्पनिक दर्शक' भनेको किशोरवय बालकहरूलाई लाग्ने विश्वास हो कि अरु सबैले उनीहरूलाई हेरेर भJudge गर्छन्। यसले उनीहरूलाई आफ्नो आचरणमा ध्यान दिन बनाउँछ। 'बालकको आमाबाพาसँगको सम्बन्ध,' ‘बालकको विद्यालयमा सहभागिता’ र ‘बालकको सामाजिककरण प्रक्रिया’ विकल्पहरू यो अवधारणासँग मेल खाँदैनन्।
💬 टिप्पणी / गल्ती रिपोर्ट (०)
-
भाइगोत्स्कीले बाल मनोविज्ञानमा ‘स्पर्शको आराम’ (Contact Comfort)को महत्त्व कसरी व्याख्या गरे?
सही उत्तर: ख) बालकले आमाको स्पर्शबाट सुरक्षित र आनन्दित महसुस गर्रछ
भाइगोत्स्कीले बाँदर बच्चालाई तार वा कपडाको नक्कली आमासँग स्पर्श गर्ने अनुभव दिई त्यसबाट स्नेहपूर्ण स्पर्शको महत्त्व देखाउनुका साथै बालको भावनात्मक विकासमा यसको प्रभाव प्रमाणित गरे। ‘बालकलाई सानो बिरालोसँग खेल्न दिनुहोस्’ र 'बालकलाई खेलौनाहरूले खोज्ने गर्दछ' विकल्पहरू यो कुरासँग मेल खान्दैनन्। 'बालकलाई हरेक दिन नयाँ ठाउँमा घुमाउनुहोस्' विकल्प भाइगोत्स्कीको सिद्धान्तसँग सम्बन्धित छैन।
💬 टिप्पणी / गल्ती रिपोर्ट (०)
-
पियाजेको संज्ञानात्मक विकासको चरणानुसार क्रममा पहिलो चरण कहिले हुन्छ?
सही उत्तर: क) जन्मदेखि १ वर्ष
पियाजेले संज्ञानात्मक विकासलाई केही चरणहरूमा विभाजन गरेको थियो। पहिलो चरण ‘संवेदना र क्रिया’ (Sensorimotor stage) हो, जुन जन्मदेखि करिब १ वर्षसम्म हुन्छ। यस अवधिमा बच्चाले आफ्नो शरीर र वातावरणबीच सम्बन्ध स्थापना गर्न सिक्छ। '१ देखि ३ वर्ष' र '३ देखि ५ वर्ष' विकल्पहरू यो चरणको समयसीमा भन्दा धेरै माथिल्लो छ, जबकि ‘६ देखि १२ वर्ष’ मा पहिलेको चरण समाप्त भएर नयाँ चरण सुरु हुन्छ।
💬 टिप्पणी / गल्ती रिपोर्ट (०)
-
बाल विकासको क्रममा ‘स्किमा’ (Schema)को प्रयोगको मुख्य उद्देश्य के हुन्छ?
सही उत्तर: ख) नयाँ जानकारीलाई पहिलेको ज्ञानसँग जोड्नु
स्किमा भनेको बालको दिमागमा रहेका मानसिक संरचनाहरू हुन्। नयाँ अनुभव वा जानकारी आएपछि, बच्चाले त्यसलाई आफ्नो पहिलेको स्किमासँग जोडेर बुझ्छ। भन्नाइसम्म, ‘बालको भ्रमलाई कम गर्नु’ विकल्प गलत हो किनकि स्किमाको उद्देश्य भ्रम తగ్గाइन नयाँ ज्ञान दिने हो। 'बालको सामाजिक वातावरण बनाउनु' पनि यो लक्ष्यसँग मेल खाँदैन।
💬 टिप्पणी / गल्ती रिपोर्ट (०)
-
'सक्रिय अनुबन्धन' (Operant Conditioning) सिद्धान्तको विकासमा कति वैज्ञानिक योगदान दिएका छन्?
सही उत्तर: घ) इभलिन ब्लुम, विलियम जेम्स, क्लाउस हिल्गेमिट्स, अल्बर्ट बान्डुर
सक्रिय अनुबन्धनको विकासमा जॉन बी. वाट्स, इभलिन ब्लुम, अल्बर्ट बान्डुर र क्लाउस हिल्गेमिट्सले महत्वपूर्ण योगदान दिएका छन्। अन्य विकल्पहरूले यो सिद्धान्तमा योगदान नदिइकन यसको मान्यता विपरीत हुन्।
💬 टिप्पणी / गल्ती रिपोर्ट (०)
-
फ्रायडको मनोविश्लेषण (Psychoanalysis) को मुख्य आधार कुरा हुन्छ?
सही उत्तर: ग) बालबच्चाहरूको अवचेतन मन (Unconscious mind) को अध्ययन
फ्रायडको मनोविश्लेषण भनेर बाल बच्चाहरूको अवचेतन मनमा रहेका विचार, भावना र अनुभवहरूलाई बुझ्न कोशेली हुन्छ। अन्य विकल्पहरू फ्रायडको मनोविश्लेषणको आधार हुन्।
💬 टिप्पणी / गल्ती रिपोर्ट (०)
यी अभ्यास प्रश्न हुन्, आधिकारिक प्रश्न होइनन्। पाठ्यक्रम, विज्ञापन र नतिजाका लागि सम्बन्धित निकायको आधिकारिक वेबसाइट हेर्नुहोस्। उत्तरमा गल्ती भेटे प्रश्नमुनिको "टिप्पणी / गल्ती रिपोर्ट" मा लेख्नुहोस्।
नमस्ते! पाठ्यक्रम, सामान्य ज्ञान, भाषा परीक्षा वा कुनै प्रश्नको उत्तर बुझ्न सोध्नुहोस्।
AI ले गल्ती गर्न सक्छ। महत्वपूर्ण कुरा आधिकारिक स्रोतमा जाँच्नुहोस्।