बाल विकास र शिक्षा मनोविज्ञान – Child Development & Educational Psychology MCQ
बाल विकास र शिक्षा मनोविज्ञान – शिक्षण पेशा पत्र
Child Development & Educational Psychology · TSC Paper I – Teaching Profession & Education Policy · ५४७ प्रश्न
५४७ प्रश्न उपलब्ध। मोड छान्नुहोस्:
बाल विकास र शिक्षा मनोविज्ञान: प्रश्न र उत्तर
सही लागेको विकल्पमा थिच्नुहोस्। सही भए हरियो, गलत भए रातो देखिन्छ; ३ सेकेन्डपछि सही उत्तर र व्याख्या देखिन्छ।
सही: ० / ०
-
बालबालिकाको शारीरिक विकासलाई सही तरिकाले बुझ्न र व्याख्या गर्न कस्तो दृष्टिकोण अपनाउनु महत्त्वपूर्ण हुन्छ?
सही उत्तर: ख) (b) शारीरिक गतिविधि र खेल खेल्नुको माध्यमबाट विकास हुनु
बालबालिकाको शारीरिक विकासलाई सही तरिकाले बुझ्न जैविक पूर्वाधारको विकासमा ध्यान केन्द्रित गर्नु महत्त्वपूर्ण हुन्छ। अन्य विकल्पहरू विकास प्रक्रियाका विभिन्न आयामहरूलाई पर्याप्त रूपमा प्रतिबिम्बित गर्दैनन्।
💬 टिप्पणी / गल्ती रिपोर्ट (०)
-
पियाजेको अनुसार, बच्चाले आफ्नो दृष्टिकोणबाट मात्र विश्वलाई हेर्ने अवस्था कहिले हुन्छ?
सही उत्तर: ग) (ग) तर्कसंगतता चरण
पियाजेले बालविकासको क्रममा 'तर्कसंगतता चरण' (Logical Operational Stage) मा बच्चाले वस्तुलाई केवल आफ्नो दृष्टिकोणबाट मात्र हेर्ने र हरेक कुरालाई एउटै तरिकाले सोच्ने भन्दै यसलाई 'आत्मकेन्द्रितता' (Egocentrism) भनेका थिए। अन्य विकल्पहरू - अनुकरण, प्रतीकात्मक, र संक्रियात्मक चरण मा बच्चाको विश्वदृष्टिकोण क्रमशः परिवर्तन हुन्छ।
💬 टिप्पणी / गल्ती रिपोर्ट (०)
-
एरिक्सनको मनोसामाजिक विकास चरण अनुसार, १–३ वर्षका बालबालिकामा मुख्य रूपमा देखिएको द्वन्द्व कुरा हो?
सही उत्तर: ख) सामाजिक नियमहरूको पालना गर्ने सम्बन्धी द्वन्द्व
एरिक्सनले १–३ वर्षका बच्चाहरूमा ‘आत्मनिर्भरताको आवश्यकता’ भन्ने मनोसामाजिक चरणलाई चिन्ह लगाउने गरेका छन्। यो अवधिमा, बच्चाहरू आफ्नो व्यक्तिगत उद्देश्यहरू हासिल गर्न खोज्छन् र सामाजिक नियमहरूको पालना गर्दा चुनौती अनुभव गर्छन्। विकल्पहरू ‘व्यक्तिगत पहिचानको विकास’ र ‘सвое इच्छा अनुसार कार्य गर्ने सम्बन्धी द्वन्द्व’ वास्ता गरिएका छन् तर यो चरणमा यो मुख्य छ।
💬 टिप्पणी / गल्ती रिपोर्ट (०)
-
बालकलाई कुनै काममा प्रशंसा गर्दा त्यसले त्यो काम दोहริँदो छ, जुन उनीलाई मन पर्छ। यस प्रक्रियालाई के भन भन्ने हुन्छ?
सही उत्तर: ख) प्रोत्साहन (Reinforcement)
प्रोत्साहन (Reinforcement) भनेको कुनै कार्य गरेपछि त्यसलाई बढावा दिने प्रक्रिया हो, जस्तै प्रशंसा वा पुरस्कृत गर्नु। अन्य विकल्पहरूले कार्य सम्बन्धी प्रत्यक्ष प्रक्रिया वर्णन गर्दैनन।
💬 टिप्पणी / गल्ती रिपोर्ट (०)
-
बाल विकासको क्रममा ‘प्रोजेक्टाइल’ (Projectile) रूपमा प्रयोग गरिएको खानेकुराले बच्चामा केस्ता प्रभाव पार्नसमेत सक्छन्?
सही उत्तर: घ) यो बच्चालाई यो कुराले केवल शारीरिक प्रतिक्रिया दिन्छ।
प्रोजेक्टाइल (Projectile) पदार्थले बच्चामा स्वाभाविक रूपमा भौतिक घटनाहरू अवलोकन गर्ने र त्यसको कारण बुझ्ने क्षमता जगाउँछ। विकल्प १ डर लाग्ला तर रमाइलो हुन सक्छ, तर यसले सिकाइ प्रक्रियालाई स्पष्ट पार्दैन। विकल्प २ यो कुरा सम्झन कोसिस गर्छ, जुन प्रत्यक्ष रूपमा प्रोजेक्टाइलको प्रभाव होइन। विकल्प ४ केवल शारीरिक प्रतिक्रिया दिन्छ, जुन बच्चाको बौद्धिक विकासमा योगदान गर्दैन।
💬 टिप्पणी / गल्ती रिपोर्ट (०)
-
'द्वितत्त्व सिद्धान्त' (Two-factor theory) अनुसार बुद्धिमा सामान्य तत्त्व (g-factor) र विशिष्ट तत्त्व (s-factor) हुन्छन् भन्ने सिद्धान्तलाई किन महत्त्वपूर्ण मानिन्छ?
सही उत्तर: ख) यसले विभिन्न प्रकारका बुद्धिमत्तालाई स्पष्ट पार्छ
'द्वितत्त्व सिद्धान्त' (Two-factor theory) अनुसार बुद्धिमा सामान्य तत्त्व (g-factor) र विशिष्ट तत्त्व (s-factor) हुन्छन् भन्ने सिद्धान्त बुद्धि मापनको आधार बनेको छ। यसले विभिन्न प्रकारका बुद्धिमत्तालाई स्पष्ट पार्छ। अन्य विकल्पहरू यस सिद्धान्तको मान्यतालाई चुनौती दिन्छन्।
💬 टिप्पणी / गल्ती रिपोर्ट (०)
-
‘प्रशंसा’ दिने र सिकारुको वांछित व्यवहारलाई प्रोत्साहन गर्ने प्रक्रियालाई शैक्षिक मनोविज्ञानमा के भनिन्छ?
सही उत्तर: क) अ. अनुकृति
सही उत्तर ‘क. सकारात्मक सुदृढीकरण’ हो। सकारात्मक सुदृढीकरण भनेको कुनै व्यवहारलाई बढावा दिनु, प्रशंसा वा पुरस्कृत गर्नु जस्तो हुन्छ। अन्य विकल्पहरूले यो प्रक्रियालाई सही रूपमा बुझन असफल भएका छन्।
💬 टिप्पणी / गल्ती रिपोर्ट (०)
-
बाल विकासको सन्दर्भमा ‘सुरक्षा युक्ति’ (Defense Mechanism) भन्नाले के बुझिन्छ? यसलाई उदाहरण सहित स्पष्ट पार्नुहोस्।
सही उत्तर: ख) ब. आघातजनक अनुभव वा नकारात्मक भावनाहरूबाट टाढाएर बिर्सने मानसिक रणनीति
सही उत्तर ‘ब’ हो। सुरक्षा युक्ति भनेको आघातजनक अनुभव वा नकारात्मक भावनाहरूबाट टाढाएर बिर्सने मानसिक रणनीति हो। उदाहरणस्वरुप, यदि कुनै बच्चाले कसैको मृत्युबाट पीडित भएको छ, तर त्यो घटनालाई सम्झन चाहेका छैनन्, यसलाई सुरक्षा युक्ति भन्न सकिन्छ। विकल्प ‘अ’, ‘क’ र ‘ड’ बालबालिकाको विकाससँग सम्बन्धित छन्, तर सुरक्षा युक्ति भनेको विशेष मानसिक प्रक्रिया हो।
💬 टिप्पणी / गल्ती रिपोर्ट (०)
-
बच्चा विकासको सम्बन्धी अध्ययनमा ‘कार्यकारी फलन’ (Executive Function) भन्ने कुरालाई निम्न मध्ये कसले प्राथमिकता दिएका छन्?
सही उत्तर: ग) उभर्ट डाह्लम (Albert Dahlm)
युरी ब्रोनफेनब्रेनरले ‘पारिस्थितिक प्रणाली सिद्धान्त’ मार्फत बालकसँग सामाजिक, भौतिक र सांस्कृतिक वातावरणबीचको सम्बन्धलाई ध्यानमा राखेका छन्, जसले कार्यकारी फलनको विकासमा जोड दिइन्छ।
💬 टिप्पणी / गल्ती रिपोर्ट (०)
-
यदि कुनै बालकलाई बारम्बार नकारात्मक प्रतिक्रियाहरू दिइएपछि प्रयासै छोडेर हचुला बनाउँछ भने, त्यो अवस्थालाई ‘सिकेको असहायता’ (Learned Helplessness) भनिन्छ। यसलाई थोरै सModify
सही उत्तर: घ) पर्याप्त समर्थनको अभाव (Lack of adequate support)
‘सिकेको असहायता’ भनेको नकारात्मक अनुभवबाट आएर उत्पन्न हुने हचुला हुन्छ, जसमा बालकले आफ्नो जीवनमा केही प्रभाव पार्न नसकिने विश्वास गर्छन्। यस अवस्थामा पर्याप्त भावनात्मक र सामाजिक समर्थनको अभाव हुन्छ।
💬 टिप्पणी / गल्ती रिपोर्ट (०)
यी अभ्यास प्रश्न हुन्, आधिकारिक प्रश्न होइनन्। पाठ्यक्रम, विज्ञापन र नतिजाका लागि सम्बन्धित निकायको आधिकारिक वेबसाइट हेर्नुहोस्। उत्तरमा गल्ती भेटे प्रश्नमुनिको "टिप्पणी / गल्ती रिपोर्ट" मा लेख्नुहोस्।
नमस्ते! पाठ्यक्रम, सामान्य ज्ञान, भाषा परीक्षा वा कुनै प्रश्नको उत्तर बुझ्न सोध्नुहोस्।
AI ले गल्ती गर्न सक्छ। महत्वपूर्ण कुरा आधिकारिक स्रोतमा जाँच्नुहोस्।