बाल विकास र शिक्षा मनोविज्ञान – Child Development & Educational Psychology MCQ
बाल विकास र शिक्षा मनोविज्ञान – शिक्षण पेशा पत्र
Child Development & Educational Psychology · TSC Paper I – Teaching Profession & Education Policy · ५४७ प्रश्न
५४७ प्रश्न उपलब्ध। मोड छान्नुहोस्:
बाल विकास र शिक्षा मनोविज्ञान: प्रश्न र उत्तर
सही लागेको विकल्पमा थिच्नुहोस्। सही भए हरियो, गलत भए रातो देखिन्छ; ३ सेकेन्डपछि सही उत्तर र व्याख्या देखिन्छ।
सही: ० / ०
-
बाल विकासको अध्ययनमा ‘अन्मुखीकरण’ (Unconditioning) भन्नाले के बुझिन्छ?
सही उत्तर: ख) बालबच्चालाई नकारात्मक अनुभवबाट सिक्ने प्रक्रिया
अन्मुखीकरणको अर्थ हो, बालबच्चाले कुनै नकारात्मक अनुभवलाई बिना सोच्छिकन सोझै बुझ्नु र त्यसलाई आफ्नो व्यवहारमा स्थापित तुल्याउनु। अन्य विकल्पहरूले सिकाइको सकारात्मक वा अनौपचारिक पक्षमा जोड दिन्छन्, जबकि ‘अन्मुखीकरण’ नकारात्मक अनुभवको सीधा प्रभावलाई जनाउँछ।
💬 टिप्पणी / गल्ती रिपोर्ट (०)
-
एउटै समस्याको समाधान खोज्न ‘अपसारी चिन्तन’ (Divergent Thinking) कस्तो हुन्छ?
सही उत्तर: ख) अनेक सम्भावित समाधानहरूको खोजी गर्नु
‘अपसारी चिन्तन’ ले समस्यालाई विभिन्न कोणबाट हेर्न र अनेक समाधानहरू उत्पन्न गर्न प्रोत्साहित गर्दछ। यसले मूलतः एक मात्र समाधान खोज्ने कार्यलाई विपरीत हुन्छ। अन्य विकल्पहरू ‘अपसारी चिन्तन’ को उद्देश्यलाई सही ढंगले प्रतिबिम्बित गर्दैनन्।
💬 टिप्पणी / गल्ती रिपोर्ट (०)
-
‘भाषा अर्जन यन्त्र’ (Language Acquisition Device) को मुख्य कार्य के हुन्छ?
सही उत्तर: ग) बालबालिकाले भाषा सिक्नको लागि आधारभूत संरचना प्रदान गर्ने
‘भाषा अर्जन यन्त्र’ लाई भाषा सिक्ने क्षमताको आधारभूत संरचना प्रदान गरिएको छ, जसले बच्चालाई भाषाको नियमहरू र संरचनाहरू आत्मसात् गर्न मद्दत गर्दछ। अन्य विकल्पहरू यसको मुख्य कार्य नहुन्।
💬 टिप्पणी / गल्ती रिपोर्ट (०)
-
पियाजेको ‘संज्ञानात्मक चरण’ (Cognitive Stage) को अवधारणा अनुसार, ७ वर्षे बालकले ‘अन्तर्निहित बोध’ (Reversibility) सम्बन्धी कस्तो कार्य गर्न सक्छ?
सही उत्तर: ख) एक आकृतिलाई अर्को आकृतिले ढाक्नु
पियाजेले ‘अन्तर्निहित बोध’ लाई, अर्थात् कुनै कार्यको परिणामलाई विपरीत दिशामा फर्काउने क्षमतालाई ‘संज्ञानात्मक चरण’ मा विकास भएको बताइएको थियो। माटोमा थोरिरहेको पानीलाई फिर्ता गर्न सक्ने अवस्था यसको स्पष्ट उदाहरण हो। अन्य विकल्पहरू ‘अन्तर्निहित बोध’ को अवधारणा विरुद्धका छन्।
💬 टिप्पणी / गल्ती रिपोर्ट (०)
-
जेरोम ब्रुनरले ज्ञान सिक्नका लागि ‘प्रतीक-आधारित गतिविधि’ (Symbolic Activity) लाई कस्तो महत्त्व दिइन्?
सही उत्तर: ग) संकेत प्रणालीको विकास
ब्रुनरले ‘प्रतीक-आधारित गतिविधि’ लाई ज्ञान सिक्नका लागि एउटा महत्त्वपूर्ण माध्यम मानिन्थ्यो। यसले बच्चालाई वस्तु र घटनाहरूको बारेमा सचेतन रूपमा सोच्न र उनका बिच सम्बन्ध स्थापित गर्न मद्दत गर्दछ। अन्य विकल्पहरू यस गतिविधिको महत्त्वलाई सही ढंगले प्रतिबिम्बित गर्दैनन्।
💬 टिप्पणी / गल्ती रिपोर्ट (०)
-
बाल विकासको क्रममा ‘संवृद्धिको चरण’ (Stage of Maturation) को मुख्य आधार के हो?
सही उत्तर: ख) मनोसामाजिक विकास
मनोसामाजिक विकासले बालबालिकाको व्यवहार र सोचाइको विकासमा प्रभाव गर्छ। शारीरिक, आनुवंशिक, र संज्ञानात्मक विकास पनि महत्त्वपूर्ण छन् तर मनोसामाजिक विकासले बालबालिकाको सामाजिक र भावनात्मक विकासलाई केन्द्रित पार्दछ।
💬 टिप्पणी / गल्ती रिपोर्ट (०)
-
पियाजेको संज्ञानात्मक विकासको सिद्धान्त अनुसार, बच्चाले नयाँ अनुभवहरूबाट के गर्छ?
सही उत्तर: ख) नयाँ अनुभवहरू सम्बन्धी पूर्व-ज्ञान (prior knowledge) प्रयोग गरेर सिर्जनात्मक समाधान खोज्दछ।
पियाजेले विश्वास गरे कि बच्चा नयाँ अनुभवहरूलाई आफ्नो पूर्व-ज्ञानसँग जोडेर सिर्जनात्मक रूपमा आत्मसात गर्छ। यस प्रक्रियालाई 'अनुकूलन' (adaptation) भनिन्छ, जहाँ बच्चाले आफ्नो ज्ञान प्रणालीमा नयाँ जानकारी थप्दछ।
💬 टिप्पणी / गल्ती रिपोर्ट (०)
-
बाल विकासको निम्न कुरालाई सबैभन्दा उपयुक्त रूपमा व्याख्या गर्ने भनाइ किन हो?
सही उत्तर: ख) बाल विकास शारीरिक, मानसिक, भावनात्मक र सामाजिक आयामहरू समावेश गर्दछ।
बाल विकासलाई शारीरिक, मानसिक, भावनात्मक र सामाजिक आयामहरू समावेश भएको रूपमा व्याख्या गर्नु सबैभन्दा सही हो। अन्य विकल्पहरू बाल विकासको व्यापक प्रकृतिलाई नबुझ्दछन्। उदाहरणत, शारीरिक विकास मात्रमा ध्यान केन्द्रित गर्दा मानसिक र सामाजिक विकासको उपेक्षा हुन्छ।
💬 टिप्पणी / गल्ती रिपोर्ट (०)
-
एक बच्चालाई ‘भाइब’ (Piaget's schema) निर्माण गर्न प्रोत्साहन दिनका लागि के गरौं?
सही उत्तर: ग) बच्चालाई नयाँ र विविध अनुभवहरू प्रदान गरी आफ्नो बिज्ञता बढाऊँ
‘भाइब’ निर्माणको लागि बच्चालाई नयाँ अनुभवहरू प्रदान गर्नु महत्त्वपूर्ण हुन्छ। यसले उनी आफ्नो बिज्ञता विस्तार गर्न र संसारलाई राम्ररी थाक्न मद्दत गर्छ।
💬 टिप्पणी / गल्ती रिपोर्ट (०)
-
‘अनुभविकरण’ (Reinforcement) को सिद्धान्त अनुसार, यदि कुनै बच्चालाई राम्रो काम गरेपछि तत्काल ‘सकारात्मक प्रतिक्रिया’ दिन्छौं, तर खराब काम गरेपछि ‘नकारात्मक प्रतिक्रिया’ दिन्छौं, यसले के कसरी प्रभाव पार्छ?
सही उत्तर: क) बच्चा राम्रा काममा थप प्रोत्साहन पाउँछ र खराब कामबाट टाढा हुन्छ
अनुभविकरणको सिद्धान्त अनुसार, सकारात्मक सुदृढीकरण (सकारात्मक प्रतिक्रिया) बच्चालाई राम्रा कार्यहरू सार्बजनिक गर्न र खराब कार्यहरू टाल्न प्रोत्साहित गर्छ। नकारात्मक सुदृढीकरण (नकारात्मक प्रतिक्रिया) भने खराब कार्यहरू सार्बजनिक गर्छ।
💬 टिप्पणी / गल्ती रिपोर्ट (०)
यी अभ्यास प्रश्न हुन्, आधिकारिक प्रश्न होइनन्। पाठ्यक्रम, विज्ञापन र नतिजाका लागि सम्बन्धित निकायको आधिकारिक वेबसाइट हेर्नुहोस्। उत्तरमा गल्ती भेटे प्रश्नमुनिको "टिप्पणी / गल्ती रिपोर्ट" मा लेख्नुहोस्।
नमस्ते! पाठ्यक्रम, सामान्य ज्ञान, भाषा परीक्षा वा कुनै प्रश्नको उत्तर बुझ्न सोध्नुहोस्।
AI ले गल्ती गर्न सक्छ। महत्वपूर्ण कुरा आधिकारिक स्रोतमा जाँच्नुहोस्।