बाल विकास र शिक्षा मनोविज्ञान – Child Development & Educational Psychology MCQ
बाल विकास र शिक्षा मनोविज्ञान – शिक्षण पेशा पत्र
Child Development & Educational Psychology · TSC Paper I – Teaching Profession & Education Policy · ५४७ प्रश्न
५४७ प्रश्न उपलब्ध। मोड छान्नुहोस्:
बाल विकास र शिक्षा मनोविज्ञान: प्रश्न र उत्तर
सही लागेको विकल्पमा थिच्नुहोस्। सही भए हरियो, गलत भए रातो देखिन्छ; ३ सेकेन्डपछि सही उत्तर र व्याख्या देखिन्छ।
सही: ० / ०
-
बाल मनोविज्ञानमा ‘थर्नडाइकको नियम’ (Thorndike's Law) कुरा मिल्दोजुल छ?
सही उत्तर: ग) समान परिणाम दिने कार्यहरू बारम्बार गरिनन् भने समान परिणाम दिने कार्यहरू किनारा हटाए
थर्नडाइकको नियमले ‘विधि छोग’ (trial and error) सिको माध्यमबाट शिक्षणमा बल दिन्छ। यस अनुसार, यदि बालकले कुनै कार्य गरेर असफल भयो भने, त्यो कार्यको सम्बंध्यता घट्छ र सफल हुनका लागि नयाँ प्रयास गर्दा बारम्बार गरिने कार्यको सम्बंध्यता बढ्छ। अन्य विकल्पहरू थर्नडाइकको नियमको सही परिभाषा हुन्।
💬 टिप्पणी / गल्ती रिपोर्ट (०)
-
बाल मनोविज्ञानमा ‘प्रभुत्व सिकाइ’ (Zone of Proximal Development - ZPD) को अवधारणाले के व्याख्या गर्छ?
सही उत्तर: ग) बालकले शिक्षकको सहयोग वा मार्गदर्शन प्राप्त गरी हासिल गर्न सक्ने क्षमता
‘प्रभुत्व सिकाइ’ ले बालकले शिक्षकको सहयोग वा मार्गदर्शन प्राप्त गरी हासिल गर्न सक्ने क्षमतालाई जोड दिन्छ। यसले बालकको तत्काल वर्तमान अवस्थाभन्दा माथि रहेका सीपहरू सिक्नको लागि उपयुक्त वातावरण प्रदान गर्दछ। अन्य विकल्पहरू ZPD को मूल अवधारणा भन्दा भिन्न छन्।
💬 टिप्पणी / गल्ती रिपोर्ट (०)
-
बालकको भावनात्मक विकासमा ‘अचेतन रक्षा युक्ति’ (defense mechanism) कसरी कार्य गर्छ?
सही उत्तर: ख) बालक अझै पनि समस्याको सामना गर्छन् तर सचेत रूपमा
‘अचेतन रक्षा युक्ति’ भनेको पीडादायी वा अस्वीकार्य अनुभव र इच्छालाई अचेतन मनमा धकेलेर बिर्सने प्रक्रिया हो। यसले बालकलाई तत्काल तनावबाट मुक्त गर्छ, तर समस्या समाधान गर्ने क्षमतामा कमी आउँछ। अन्य विकल्पहरू यो प्रक्रियाको गलत व्याख्या हुन्।
💬 टिप्पणी / गल्ती रिपोर्ट (०)
-
पियाजेको संज्ञानात्मक विकासको चरणहरूमा, ‘प्रतिगमन’ (Regression) अवस्था कहिले देखिन्छ?
सही उत्तर: ग) अधुरो वृत्तलाई पूर्ण वृत्तकै रूपमा हेर्ने प्रवृत्ति
पियाजेले संज्ञानात्मक विकासको क्रममा ‘प्रतिगमन’ अवस्थालाई बच्चाले जटिल समस्यालाई सरल तरिकाले सोच्छुन् जस्तो भन्दा, त्यसलाई ‘पूर्ण’ छिटपुट वृत्त (gestalt) कै रूपमा हेर्ने प्रवृत्ति भनेर व्याख्या गरेका थिए। यसले बच्चाको अनुभवमा आएको असिमтностиलाई प्रतिबिम्बित गर्छ।
💬 टिप्पणी / गल्ती रिपोर्ट (०)
-
बालकको विकासमा सामाजिक अन्तरक्रियाको महत्त्वपूर्ण भूमिका छ। ‘Strange Situation’ प्रयोगले कसले बालकसँग सम्बन्धित लगाव (attachment) को विकास मूल्याङ्कन गर्न मद्दत गर्छ?
सही उत्तर: क) जॉन बीउले
जॉन बीउले ‘Strange Situation’ प्रयोग गरेर बालकसँग सम्बन्धित लगावको विकासमाथि गहन अध्ययन गरेका थिए। यस प्रयोगले बच्चाको आमासँगको सम्बन्धको भावना मूल्याङ्कन गर्छ। अन्य विकल्पहरू सामाजिक-आत्मीयता (sociocultural) तथा मनोविश्लेषणात्मक (psychoanalytic) दृष्टिकोणबाट सम्बन्धित छन्।
💬 टिप्पणी / गल्ती रिपोर्ट (०)
-
पियाजेको ज्ञानकोषिकरण चरण (Sensorimotor stage) मा बच्चाले 'आत्मकेन्द्रितता' (Egocentrism) प्रदर्शन गर्छन्। यसको मुख्य कारण निम्न कुरा हो?
सही उत्तर: क) बच्चा आफ्नो अनुभव र दृष्टिकोण मात्रमा केन्द्रित हुन्छन्
सही उत्तर ‘बच्चा आफ्नो अनुभव र दृष्टिकोण मात्रमा केन्द्रित हुन्छन्’ हो। पियाजेको अनुसार, यस चरणमा बच्चाले आफ्नो व्यक्तिगत संवेदी-मोटर अनुभवहरूमा ध्यान केन्द्रित गर्छन् र अरु व्यक्तिहरूको दृष्टिकोणलाई बुझ्न असफल हुन्छन्। अन्य विकल्पहरू यस चरणको मुख्य विशेषतासँग मेलान्याउँदैनन्।
💬 टिप्पणी / गल्ती रिपोर्ट (०)
-
मारिया मोन्टेसरीले बालकेन्द्र (Kindergarten) मा केEmphasis दिए?
सही उत्तर: क) नियम-आधारित सिकाइ
मारिया मोन्टेसरीले बालकेन्द्रमा 'खेल मार्फत शिक्षा' (education through play) दिने कुरामा जोड दिए, जहाँ बच्चाहरू स्वतस्फूर्त रूपमा आफ्नो रुचि अनुसार गतिविधिहरू रोज्छन् र सिक्न पाउँछन्। नियम-आधारित सिकाइ, अनुशासन, सम्मान वा व्यक्तिगत आवश्यकता अनुसार शिक्षा जस्ता विकल्पहरू मोन्टेसरीको प्रणालीमा Emphasis नदिइन्छ।
💬 टिप्पणी / गल्ती रिपोर्ट (०)
-
एरिकसनको मनोसामाजिक विकास चरण अनुसार, ६ देखि १२ वर्ष उमेर समुहमा रहेका बच्चाहरूको मुख्य विशेषता के हुन्छ?
सही उत्तर: ख) पहचान निर्माण
एरिकसनले 'विद्यालय उमेर' (school-age) चरणलाई ६ देखि १२ वर्षमा चिन्हित गरेका थिए। यस अवधिमा बच्चाहरू विद्यालय र सामाजिक वातावरणमा सहभागिताबाट 'पहचान निर्माण' (identity formation) गर्ने प्रयास गर्छन्। 'आत्मनिर्भरता' र 'समानार्थी भावना' जस्ता विशेषताहरू पनि विकसित हुन्छन्, तर 'पहचान निर्माण' मुख्य छ।
💬 टिप्पणी / गल्ती रिपोर्ट (०)
-
भाइगोत्स्कीको सिद्धान्त अनुसार, बच्चाहरूले आफ्नो तत्काल परिवेशमा रहेका मानिसहरूबाट सिक्छन् भन्ने कुरालाई के भनिन्छ?
सही उत्तर: ख) अनुकरण
भाइगोत्स्कीले 'सामाजिक नियतिवाद' (sociocultural theory) विकासको सिद्धान्त प्रस्तुत गरे, जहाँ बच्चाहरू आफ्नो परिवेशमा रहेका व्यक्तिहरूको कार्यहरूलाई नक्कल गर्छन् र अनुकरण गर्छन्। 'अन्वेषण' र 'सृजना' बच्चा गतिविधिमा आधारित तर भाइगोत्स्कीको मुख्य अवधारणा अनुकरण हो।
💬 टिप्पणी / गल्ती रिपोर्ट (०)
-
बालविकासको सापेक्षिक अवधि (Relative stage) को आधारमा निम्न कुराको व्याख्या कति सान्दर्भ्य छ?
सही उत्तर: क) संवेदी-मोटर अनुभव
पियाजेको अनुसार, बालविकासका सापेक्षिक अवधिका क्रम संवेदी-मोटर (sensimotor), संज्ञानात्मक (operational), सामाजिक-भावनात्मक (social-emotional) र तर्कसंगत (logical) हुन्छ। 'संवेदी-मोटर अनुभव' यो क्रममा पहिलो चरण हो र त्यसले अन्य चरणहरूलाई आधार बनाउँदैन।
💬 टिप्पणी / गल्ती रिपोर्ट (०)
यी अभ्यास प्रश्न हुन्, आधिकारिक प्रश्न होइनन्। पाठ्यक्रम, विज्ञापन र नतिजाका लागि सम्बन्धित निकायको आधिकारिक वेबसाइट हेर्नुहोस्। उत्तरमा गल्ती भेटे प्रश्नमुनिको "टिप्पणी / गल्ती रिपोर्ट" मा लेख्नुहोस्।
नमस्ते! पाठ्यक्रम, सामान्य ज्ञान, भाषा परीक्षा वा कुनै प्रश्नको उत्तर बुझ्न सोध्नुहोस्।
AI ले गल्ती गर्न सक्छ। महत्वपूर्ण कुरा आधिकारिक स्रोतमा जाँच्नुहोस्।