बाल विकास र शिक्षा मनोविज्ञान – Child Development & Educational Psychology MCQ
बाल विकास र शिक्षा मनोविज्ञान – शिक्षण पेशा पत्र
Child Development & Educational Psychology · TSC Paper I – Teaching Profession & Education Policy · ५४७ प्रश्न
५४७ प्रश्न उपलब्ध। मोड छान्नुहोस्:
बाल विकास र शिक्षा मनोविज्ञान: प्रश्न र उत्तर
सही लागेको विकल्पमा थिच्नुहोस्। सही भए हरियो, गलत भए रातो देखिन्छ; ३ सेकेन्डपछि सही उत्तर र व्याख्या देखिन्छ।
सही: ० / ०
-
स्किन्यरको व्यवहारवाद अनुसार, कुनै विशेष लक्षित व्यवहारसम्म पुग्नकालागी त्यसतर्फका साना-साना नजिकका चरणलाई क्रमशः पुनर्बलन दिने प्रक्रियालाई के भनिन्छ?
सही उत्तर: घ) ड. निश्चित पुनर्बलन (Positive Reinforcement)
सही उत्तर 3 हो। स्किनरले सिकाउनका लागि, कुनै व्यवहारलाई प्रोत्साहन गर्नको लागि ‘पुनर्बलन’ को प्रक्रियाबाट जान्छन्। विकल्प ए ‘कंडीशन्ड रिस्पन्स’ भनेको पुनर्बलनबाट उत्पन्न हुने प्रतिक्रिया हो, जुन स्किनरले व्याख्या गरेका थिए। विकल्प ब ‘अनकंडीशन्ड रिस्पन्स’ भनेको कुनै स्वाभाविक प्रतिक्रिया हुन्छ, जुन पुनर्बलनबाट प्रभावित हुँदैन। विकल्प क ‘शृंखला पुनर्बलन’ एउटा विशेष प्रकारको पुनर्बलन हो र विकल्प ड ‘निश्चित पुनर्बलन’ पनि एक प्रकारको पुनर्बलन हो।
💬 टिप्पणी / गल्ती रिपोर्ट (०)
-
बाल विकासका सन्दर्भमा ‘मनान्तर’ (Zone of Proximal Development) भन्ने अवधारणाको अर्थ के हो?
सही उत्तर: क) (a) बालबालिकाले एक्लैमा सम्पादन गर्न नसकिने कार्यहरूमा वयस्क वा उच्च क्षमता भएका व्यक्तिहरूको सहयोगले सम्पादन गर्ने अवस्था।
सही उत्तर (a) हो। जोन अफ Zone of Proximal Development (ZPD) ले बच्चाले एक्लै रूपमा गर्न नसकिने तर वयस्क वा उच्च क्षमता भएका व्यक्तिहरूको सहयोगमा गर्न सक्ने कार्यको क्षेत्रलाई बुँदै। गलत विकल्पहरू बालबालिकाको वर्तमान र भविष्य सम्बन्धी भ्रमित विचार, नयाँ ज्ञान सिक्नको समयको बारेमा गलत जानकारी, र बाल विकासका चरणहरू हुन्।
💬 टिप्पणी / गल्ती रिपोर्ट (०)
-
बाल विकासमा ‘संवेदनशील अवधि’ (Critical Period)को अवधारणाले के बुचायो?
सही उत्तर: घ) बाल बच्चाहरूमा भाषा विकासको लागि निश्चित समयसीमा हुनु
संवेदनशील अवधि भनेको बाल बच्चाहरूमा एउटा विशेष सीप वा ज्ञान सिक्नको लागि मस्तिष्कको ग्रहणशीलता बढ्ने समय हो। अन्य विकल्पहरूले एउटा फरक अर्थ राखेका छन्, जहाँ ‘संवेदनशील अवधि’ भाषा विकासमा खासै समयसीमालाई बुचायो।
💬 टिप्पणी / गल्ती रिपोर्ट (०)
-
'बहुभण्डार मॉडल' (Multistore Model) अनुसार स्मृति प्रणालीमा 'दीर्घकालीन स्मृति' (Long-term memory) कसरी वर्गीकृत हुन्छ?
सही उत्तर: घ) लम्長時間मा भण्डारण गरिने सूचना जम्मा गर्ने ठाउँ।
'बहुभण्डार मॉडल' अनुसार, दीर्घकालीन स्मृति भनेको लम्長時間मा भण्डारण गरिने सूचना जम्मा गर्ने ठाउँ हो। विकल्प १, २ र ४ गलत हुनुहुन्छ भनेर यस तथ्यमा आधारित छन् कि यो मोडेलले स्मृति प्रणालीलाई तीन भण्डारहरू (संवेदी, अल्पकालीन, दीर्घकालीन) मा विभाजन गर्छ।
💬 टिप्पणी / गल्ती रिपोर्ट (०)
-
एरिक्सनले १-३ वर्षका बालबालिकामा के सम्बन्धी मनोसामाजिक द्वन्द्व (Psychosocial Crisis) देखाउने गरेको उल्लेख गरेका छन्?
सही उत्तर: ख) विवेकपूर्णता (Initiative vs. Guilt)
एरिक्सनले १-३ वर्षका बालबालिकामा ‘विवेकपूर्णता’ (Initiative vs. Guilt) सम्बन्धी मनोसामाजिक द्वन्द्व देखाउने गरेको उल्लेख गरेका छन्। यस अवधिमा बच्चाहरू आफ्नो काम गर्ने र निर्णय लिने प्रयास गर्छन्, र यदि उनीहरूलाई सफलता नभरेको खण्डमा दोष लाग्यो भने उनीहरूले अपराधबोध महसूस गर्न सक्छन्। विकल्प १, २, र ३ गलत हुनुहुन्छ भनेर यस तथ्यमा आधारित छन्।
💬 टिप्पणी / गल्ती रिपोर्ट (०)
-
पियाजेको ज्ञानकोषिकरणको चरणानुसार विकास प्रक्रियामा, आँखाअगाडिबाट हराए पनि वस्तु अस्तित्वमा रहन्छ भन्ने बोध (Object permanence) निम्न चरणमा देखिन्छ?
सही उत्तर: क) संवेदी क्रियाचरण (Sensorimotor Stage)
पियाजेको ज्ञानकोषिकरणमा, संवेदी क्रियाचरण (६ महिना देखि १ वर्ष सम्म) मा बालबालिका वस्तुहरूको अस्थायी अस्तित्वमा विश्वास गर्छन्। आँखाअगाडिबाट हराए पनि वस्तु अस्तित्वमा रहन्छ भन्ने बोध यही चरणमा देखिन्छ। विकल्प २, ३ र ४ गलत हुनुहुन्छ भनेर यस तथ्यमा आधारित छन् कि 'ओब्जेक्ट परमेनेन्स' संवेदी क्रियाचरणको भाग हो।
💬 टिप्पणी / गल्ती रिपोर्ट (०)
-
जन्मपछिको केही अवधिलाई 'क्रिटिकल पिरियड' (Critical Period) भन्छ?
सही उत्तर: ख) जब बालबालिकाहरूको शारीरिक वृद्धि तीव्र गतिमा हुन्छ।
'क्रिटिकल पिरियड' भनेको बालबालिकाको जीवनमा केही विशेष अवधि हुन्छ, जसका दौरान उनीहरूले केही कुरा सिक्न सजिलै सक्छन्। यहाँ शारीरिक वृद्धि तीव्र गतिमा हुने अवधिलाई 'क्रिटिकल पिरियड' भन्निएको छ। विकल्प १, २ र ३ गलत हुनुमा यस तथ्यमा आधारित छन् कि 'क्रिटिकल पिरियड' मुख्य रूपमा शारीरिक विकाससँग सम्बन्धित हुन्छ।
💬 टिप्पणी / गल्ती रिपोर्ट (०)
-
बाल विकासको क्रममा ‘सिकेको असहायता’ (Learned Helplessness) अवस्था निम्न कुराले प्रेरित गर्छ?
सही उत्तर: क) बालबच्चाहरूले आफ्नो प्रयास असफल भएपछि निराश भई निष्क्रिय हुन थाल्छन्।
बालबच्चाहरू बारम्बार नियन्त्रणबाहिरको असफलता भोगेपछि, उनीहरूलाई लाग्छ कि उनीहरूको प्रयासले कुनै प्रभाव पार्दैन र त्यसैले उनी निष्क्रिय हुन थाल्छन्। विकल्प २, ३ र ४ गलत हुनुमा यस तथ्यमा आधारित छन् कि ‘सिकेको असहायता’ अवस्थामा नकारात्मक अनुभव मात्रै निर्णायक हुन्छ।
💬 टिप्पणी / गल्ती रिपोर्ट (०)
-
बालविकासको क्रममा ‘अन्वेषण’ (exploration) को मुख्य उद्देश्य के हो?
सही उत्तर: क) बच्चालाई सम्झनाएर ध्यान आकर्षित गर्नु
सही उत्तर हो, विकल्प 0 ले बालविकासको क्रममा अन्वेषणको मुख्य उद्देश्यलाई सही रूपमा बुझायो। बच्चाहरूले आफ्नो वरिपरि भएका वातावरणसँग जिज्ञासु भएर नयाँ कुराहरू सिक्छन् र अनुभव गर्छन्। जबकि अन्य विकल्पहरू अन्वेषणको सही परिभाषा हुन् भन्ने भ्रमिनसक्छ।
💬 टिप्पणी / गल्ती रिपोर्ट (०)
-
बाल मनोविज्ञानमा ‘भाइगोत्स्की’ (Vygotsky) ले के उल्लेख गरे?
सही उत्तर: ख) ब) सामाजिक अन्तरक्रिया र संस्कृतिले सिकाइमा प्रभाव पार्छन्।
भाइगोत्स्कीले सामाजिक अन्तरक्रिया (social interaction) र संस्कृति (culture) लाई बाल विकास र सिकाइमा महत्त्वपूर्ण ठ्याउँ उल्लेख गरेका थिए। विकल्प ‘अ’ व्यक्तिगत अनुभवमा केन्द्रित छ, जबकि ‘क’ अवलोकनत्मक सीकाइमा आधारित छ।
💬 टिप्पणी / गल्ती रिपोर्ट (०)
यी अभ्यास प्रश्न हुन्, आधिकारिक प्रश्न होइनन्। पाठ्यक्रम, विज्ञापन र नतिजाका लागि सम्बन्धित निकायको आधिकारिक वेबसाइट हेर्नुहोस्। उत्तरमा गल्ती भेटे प्रश्नमुनिको "टिप्पणी / गल्ती रिपोर्ट" मा लेख्नुहोस्।
नमस्ते! पाठ्यक्रम, सामान्य ज्ञान, भाषा परीक्षा वा कुनै प्रश्नको उत्तर बुझ्न सोध्नुहोस्।
AI ले गल्ती गर्न सक्छ। महत्वपूर्ण कुरा आधिकारिक स्रोतमा जाँच्नुहोस्।